در بخش چهارم، مسئله نظارت و كنترل بر رهبرى در نظامهاى دمكراتيك غربى با نظام مردم‌سالارى دينى مورد مقايسه و بررسى قرار خواهد گرفت و مشاهده خواهد شد كه على‌رغم اتصاف رهبرى به تقوا و عدالت و اهرمهاى كنترل درونى، مكانيسمهاى كنترل كننده بيرونى متعددى نيز به منظورِ اعمال نظارت و كنترل بر رفتار و عملكرد وى در جمهورى اسلامى ايران در نظر گرفته شده است و با اطمينان مى‌توان گفت كه در مقايسه با دموكراسى‌هاى ليبرال، رهبرى در نظام مردم‌سالارى دينى ضابطه‌مندتر است و امكان كنترل و نظارت بر او با شيوه‌هاى دقيق‌تر و اطمينان آورترى فراهم شده است؛ به گونه‌اى كه امكان سوء استفاده وى از قدرت به مراتب كمتر از حكومتگران در دموكراسى‌هاى غربى است. بدين مناسبت، در اين بخش اشاراتى گذرا به نقش و جايگاه مردم در كنترل و نظارت بر حكومت و حكومتگران در نظام مردم‌سالار دينى به عمل خواهد آمد و نشان داده خواهد شد كه براساس متون و تعاليم دينى، مردم ديندار هم به عنوان يك وظيفه دينى و هم به عنوان يك تكليف مدنى و اجتماعى خود را موظف و محقق مى‌دانند كه در مسائل سياسى و اجتماعى به صورتى آگاهانه و فعالانه مشاركت و دخالت داشته باشند تا حاكميت الهى را از طريق در دست گرفتن سرنوشت خويش اعمال كنند.

بخش اول: صفات و شرايط رهبر در مردم‌سالارى دينى و مقايسه آن با دموكراسى‌هاى غربى‌

رهبرى در هر نظام سياسى اعم از دينى يا غير دينى از نقش و جايگاه مهم و تعيين كننده‌اى در سياستگذارى، مديريت امور، اجرا و تطبيق قوانين و هدايت جامعه به سوى اهداف در نظر گرفته شده براى آن، برخوردار است. بدين لحاظ، در همه حكومتها تلاش مى‌شود تا در انتخاب بالاترين مقام حكومتى تمام احتياطهاى لازم به عمل آيد تا شايسته‌ترين افراد براى اين چنين جايگاه والايى انتخاب و گزينش شوند و احتمال فساد، خطا، استبداد و ديكتاتورى و سوء استفاده از قدرت به حداقل ممكن كاهش پيدا كند. با اين وجود، از نظر صفات و شرايطى كه براى رهبرى يا