مردم در اجتماع در هر حال اجرا بشود همچنان كه روسو در انتقاد خود از كيفيت اجراى دموكراسى در جامعه غربى مى‌گويد «مردم چنين پنداشته‌اند كه براى لباس شستن و غذا پختن و نظافت منزل از كلفت و نوكر استفاده مى‌كنند. براى اداره سرنوشت خود نيز از كارمند و مزدور استفاده مى‌كنند و سرنوشت خود را به آنها مى‌سپرند و خود به دنبال زندگى روزمره هستند». (قرارداد اجتماعى)

اما اگر مشاركت سياسى تكليف و مسئوليت باشد مردم موظفند در همه شرايط از نظر مشاركت سياسى در صحنه باشند و با هيچ عذرى نمى‌شود از اجراى وظيفه مشاركت سياسى تخلّف كرد از جمله ادلّه‌اى كه دلالت دارد مشاركت سياسى در اسلام يك تكليف است روايت معروف پيغمبر اكرم (ص) است كه مرحوم كلينى به طور مستند از امام صادق (ع) نقل كرده كه پيغمبر (ص) فرمودند: «من اصبح ولايهتم بامور المسلمين فليس بمسلم» (كافى، ج ٢، ص ١٦٣؛ بحارالانوار، ج ٧٤، ص ٣٣٧)؛ مسلمانى كه هر صبحگاهى كه بر وى بگذرد و به امور مسلمين اهتمام نورزد مسلمان نيست.

فقه الحديث اين روايت دلالت مى‌كند كه مقصود از امور مسلمين در اين‌جا مسائل اجتماعى مسلمانان است زيرا اگر مقصود از اين روايت اين بود كه هر مسلمانى بفكر مسلمان ديگر نباشد مسلمان نيست همچنان كه برداشت خيلى‌ها است مى‌فرمود «من اصبح ولم يهتمّ بامر مسلم يا بامور مسلم فليس بمسلم» كلمه امر و امور هرگاه به لفظ جمع اضافه شود مقصود از آن امر يا امور مسائلى است كه به جمع آن افراد مربوط مى‌شود نه مسائلى كه به فرد فرد آنها ارتباط پيدا كند همچنان كه بسيارى از علما و مفسّرين اسلامى در آيه شريفه شورى‌ در قرآن كريم چون كلمه امر به ضمير جمع اضافه شده و فرمود «وامرهم شورى‌ بينهم» چنين استفاده كرده‌اند كه مقصود مسائل اجتماعى مسلمانان است كه بايد به صورت مشورتى در بين آنها مطرح شود.

پس با اين كيفيت روايت شريفه پيغمبر اكرم (ص) دلالت دارد كه مشاركت سياسى براى مردم يك تكليف واجب الهى است و در اين صورت حكومت اسلامى موظف است در ساختار تشكيلات نظام حكومتى را به شكلى تنظيم كند كه زمينه اجراى اين تكليف براى عموم مسلمانان فراهم شود.