استوار است يا به تعبيرى غلط اين اهداف علمى است. حال آنكه دموكراسى براى غاياتى است كه برخى از آنها بااديان تعارض ندارد مثل امنيت اجتماعى و برخى كاملًا تباين دارد نظير سكولاريسم. و برخى نسبت عموم و خصوص من وجه دارد نظير آن‌چه برخى از فيلسوفان از عدالت مراد مى‌نمايند. لذا تفسير دين كه خود منظومه‌اى سازگار است اعم از جنبه‌هاى فردى و اجتماعى، به نحوى كه جامعه به غاياتى واصل شود كه حداقل برخى از آن غايات تباين ذاتى با دين دارد امرى كاملا مغشوش مى‌باشد.

نگاه پنجم كه برداشت مختار راقم اين سطور است، مردم‌سالارى دينى عبارت است از نگرش و ديدگاه دينى و شريعت الهى به مردم و جايگاه آنان در اداره اجتماع و حكومت. به عبارت ديگر، مردم‌سالارى دينى نگاهى از درون دين به نقش اجتماعى و سياسى مردم دارد تا نگاهى از برون.

دين، مجموعه‌اى از جهان‌بينى و ايدئولوژى است كه بر اساس اعتقاد به مالكيت مطلق خداوند و اينكه تمامى موجودات مخلوق اويند، استوار شده است. از ديدگاه انسان‌شناسى اسلامى، خداوند براى تعيين سرنوشت بشر ذى حق است در عين آنكه به او كرامت آزاد زيستن و آزاد انديشيدن در چارچوب دستورات و اوامر و نواهى حق تعالى عطا شده است.

لذا غايت جامعه دينى، تحقق مناسباتى است كه سعادت جامعه را در پناه آن‌چه خداوند حسن دانسته، ضمانت مى‌نمايد. يكى از اين مختصات جامعه، آزاد زيستن و آزاد انديشيدن است. يعنى به انسان و جوامع بشرى آزاديهايى بر مبناى تفكرات دينى داده است كه ماهيتا بسيار وسيع‌تر از آزاديهاى مطروحه در دموكراسى غربى است اما در مواردى نيز در تغاير با آنست. و اساسا مردم‌سالارى دينى تعريف خويش را از درون دين مى‌طلبد. اين مردم‌سالارى نيز براى وصول به غايت تحقق سعادت جامعه مطالق الگوى دينى جنبه طريقت دارد. و در جنبه غايت گاه با غايت دموكراسى غربى تطابق كامل دارد مثل نفى سلطه و ديكتاتورى يا ايجاد امنيت در جامعه و گاه در تغاير با برخى اهداف آنست نظير سكولاريسم و بعضى آزاديهاى اجتماعى و گاه اشتراكاتى دارد و افتراقاتى نظير رونق اقتصادى و توسعه و ايجاد