اما ژان بلاندل مى‌گويد: «بايد اعتراف كرد كه همه‌پرسى‌ها و ديگر فنون دموكراسى مستقيم و غيرمستقيم اغلب نسبتاً ناموفق قلمداد مى‌شوند و اين برداشت وجود دارد كه رهبران، آنها را دستكارى مى‌كنند (همان). بر همه‌پرسى‌ها به طور سنتى- مخصوصاً در بريتانيا و نيز در ديگر كشورهاى اروپاى غربى به دلايل متنوعى به شدت حمله شده است كه قانون گرايانه‌ترين اين دلايل اين بوده است كه نظام نمايندگى دلالت بر آن دارد كه پارلمان به تنهايى بايد در قانونگذارى مشاركت داشته باشد حال آنكه بيم آن مى‌رود كه همه‌پرسى‌ها به طرحهاى ناهمگون يا غير مسئولانه منجر مى‌شود». (همان)

٣- برخى گروههاى تخصصى را وسيله ارتباط مردم و حكومت در كشورها دانسته‌اند. ژان بلاندل مى‌گويد: «در جهان معاصر حداقل در بسيارى از كشورها رابطه ميان مردم و حكومت از طريق سازمانهاى تخصصى تحقق مى‌يابد. لذا اداره اين نهادها افزايش چشمگيرى يافته است. جوامع غربى داراى هزاران مؤسسه هستند كه با موضوعات خاص سر و كار دارند، همچنان تعداد آنها افزايش مى‌يابد». (همان، ص ٤٨٢)

در جهان در حال توسعه نيز در شرايطى كه گروههاى اجتماعى فراگير قدرت خود را از دست مى‌دهند. اين مجموعه‌ها در حال افزايش هستند حتى اگر ظهور جنبشهاى اجتماعى پراكنده‌تر و وسيع‌تر مانند جنبشهاى زيست محيطى، صلح طلب و فمنيستى، باعث بروز اين برداشت- مخصوصاً در غرب- شده باشد كه گروههاى ذى‌نفع «محدود» رو به زوال هستند به هر روى مجموعه‌هايى كه به موضوعات و منافع خاصى مى‌پردازند، شخصاً رو به زوال نيستند.» و در نتيجه روز به روز شبكه اين مجموعه‌هاى «بينابينى» بزرگ‌تر و پيچيده‌تر مى‌شود. نه تنها حكومت و اعضاى پارلمان بلكه احزاب و ديوان‌سالاريها نيز با توصيه‌هاى گروهها و رهبرانشان مواجه مى‌شوند در واقع گروههاى بزرگ‌تر خود با توصيه‌هاى عينى گروههاى كوچك‌ترى روبه‌رو هستند». (همان، ص ٤٨٣)