مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٣١
الارضاللَّه يورثها من يشاء من عباده و العاقبه للمتقين»[١] در اين آيه، زمين از آن خدا و ملك او معرفى شده است و اينكه خداوند اين ملك را در اختيار هريك از بندگانش كه خود بخواهد قرار خواهد داد و البته عاقبت كار و سرانجام امر را از آن متّقين و باتقوايان معرفى مىكند.
در آيه ٥ سوره قصص نيز به گونهاى ديگر به معرفى وارثان زمين مىپردازد، جايى كه مىفرمايد: «ونريد ان نمن على الذين استضعفوا فىالارض و نجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثين»[٢]. اينجا قرآن آينده زمين را از آن مستضعفين مىداند همانگونه در زمان فرعون محقق شد. براساس اين آيه اراده خداوندى بر اين قرار دارد كه مستضعفين وارثان و پيشوايان زمين گردند. پُرواضح است كه اراده خداوند يعنى قطعى بودن امر اراده شده و مطلوب بودن آن.
خداوند در آيه ٥٥ سوره نور وعده ديگرى در اين زمينه را بشارت مىدهد:
«وعداللَّه الذين آمنوا منكم و عملوالصالحات ليستخلقهّم فى الارض كما استخلف الذين من قبلهم و ليمكنّنّ لهم دينهم الذى ارتضى لهم وليبّدلنّهم من بعد خوفهم امنا يعبدوننى لا يشركون بىشيئاً و من كفر بعد ذلك فاولئك هم الفاسقون»[٣]. در اين آيه وعده الهى اين است كه ايمانآورندگان و صالحان در زمين به خلافت خواهند رسيد.
دين اسلام فراگير خواهد شد و مؤمنان امنيت كامل خواهند يافت. يعنى در اينجا آينده زمين و خلافت مورد نظر خداوند بر روى آن كه حكومت شايسته و بايسته است، حكومت و خلافت صالحان معرفى شده است. كما اينكه اين مهم در آيه ٥٠ سوره انبيا نيز مورد تأكيد قرار گرفته است، جايى كه قرآن مىفرمايد: «و لقد كتبنا فى
[١] - موسى به قوم خود گفت: از خدا يارى خواهيد و صبر كنيد، زمين از آن خداست و او آن را به هر يك ازبندگانش كه خواهد واگذارد و حسن عاقبت و پيروزى نهايى از آن اهل تقوى است.( ترجمه الهىقمشهاى)
[٢] - و ما اراده كردهايم كه بر آن طايفه ضعيف و ذليل در آن سرزمين منت گذارده و آنها را پيشوايان خلق قراردهيم و وارث ملك و جاه فرعونيان گردانيديم.( ترجمه الهىقمشهاى)
[٣] - خدا بهكسانى از شما بندگان كه( به خدا و حجتعصر) ايمان آرد و نيكوكار گردد، وعده فرموده در زمينخلافتدهد( و بجاى امم سالفه حكومت و اقتدار بخشد) چنانكه اممصالح پيامبران سلف جانشينپيشينيان خود شدند و علاوهبر خلافت، دين پسنديده آنان را كه( اسلامواقعى است) بر همهاديان تمكين و تسلط عطا كند و به همه مومنان پس از خوف و انديشهاز دشمنان ايمنى كاملدهد كه مرا به يگانگى بىهيچ شائبه شرك و ريا پرستش كنند و بعد از آن هركه كافر شود به حقيقت همان فاسقان تبهكارند.( ترجمه الهىقمشهاى)