بالاترين مقام حكومتى در نظر گرفته مى‌شوند، بين نظام مردم‌سالار دينى (جمهورى اسلامى) و دموكراسى‌هاى غربى تفاوتهاى آشكار و قابل توجهى به چشم مى‌خورند كه در اين بخش بدانها اشاره خواهد شد.

در هر نظام حكومتى، در نهايت فردى با جايگاه و عنوانى مشخص در رأس هرم قدرت قرار مى‌گيرد كه اين شخص در نظامهاى سلطنتىِ موروثى، پادشاه و در نظامهاى جمهورى، رئيس‌جمهور و در جمهورى اسلامى، رهبر ناميده مى‌شود. با بررسى دقيق قوانين اساسى تعداد قابل‌توجهى از نظامهاى دمكراتيك غربى متوجه مى‌شويم كه براى كسانى كه به بالاترين مقام حكومتى، يعنى رياست جمهورى، دست مى‌يابند، هيچ‌گونه صفات و شرايطى جز كسب آراى عمومى و نظر اكثريت، دارا بودن سن معيّنى يا تابعيت و اقامت مدت معيّنى در خاك كشور مورد نظر، در نظر گرفته نشده است. به عبارت ديگر، صفات و خصوصياتى حداقلى و بدون توجه به ارزشهاى اخلاقى، معيارهاى دينى و حتى كاردانى و مديريت و تخصص براى عالى‌ترين مقام حكومتى، مطرح شده‌اند.[١] اين در حالى است كه در نظام جمهورى‌

[١] - ق. ا. فرانسه، اصل ٦: رئيس‌جمهور براى‌مدت ٧ سال ازطريق رأى‌گيرى‌مستقيم وهمگانى‌انتخاب مى‌شود.

اصل ٧: رئيس‌جمهور به موجب اكثريت مطلق آراى مأخوذه انتخاب مى‌شود.

- ق. ا. ايالات متحده، ماده ٢ بند ١: هركس داراى اكثريت آرا باشد، در صورتى كه تعداد اكثريت آرا، كردار اكثريت انتخاب‌كنندگان باشند به سمت رياست‌جمهورى انتخاب مى‌گردد ... هيچ‌كس را نمى‌تون به رياست جمهورى انتخاب‌كرد مگر اينكه شهروندمتولد در ايالات‌متححده يا در حين تصويب اين‌قانون‌از شهروندان ايالات متحده باشد و سن او ٣٥ سال تمام و از ١٤ سال به اين طرف در خاك ايالات متحده اقامت داشته باشد ... رئيس‌جمهور پيش از آنكه خدمت قانونى خود را آغاز كند، به طريق زير سوگند ياد مى‌كند يا مفاد آن را تأييد مى‌كند:« من رسماً سوگند ياد مى‌كنم كه وظايف رياست‌جمهور ايالات متحده را با وفادارى انجام دهم و در حد امكانات خود قانون اساسى ايالات متحد ه را حفظ و حمايت كنم و از آن دفاع نمايم».

- ق. ا. ژاپن، فصل اول، اصل اول: امپراطور مظهر دولت و وحدت مردم است. مقام وى ناشى از اراده مردم مى‌باشد كه قدرت حاكمه را در دست دارند.

فصل اول، اصل دوم: تاج و تخت امپراطور سلسله‌اى خواهد بود و جانشينى طبق قانون خاندان امپراتورى مصوب پالمان انجام خواهد شد.

فصل پنجم، اصل ٦٥: قوه مجريه به هيئت وزيران تفويض مى‌گردد.

فصل پنجم، اصل ٦٦: هيئت وزيران از نخست‌وزير كه رئيس آن است و ساير وزرا كه توسط قانون معيّن شده‌اند، تشكيل مى‌گردد، نخست‌وزير و وزرا مى‌بايست غيرنظامى باشند و در انجام امور مربوط به قوه مجريه، هيئت وزيران در برار پارلمان مسئوليت جمعى خواهد داشت.

فصل پنجم، اصلى ٦٧: نخست‌وزير از ميان اعضاى پارلمان و به وسيله پارلمان تعيين خواهد شد.

- ق. ا. آلمان: رئيس‌جمهور از ميان آلمانى‌هايى كه داراى حق رأى و بيش از ٤٠ سال سن دارند انتخاب مى‌شود و مدت رياست جمهورى او ٥ سال است.( به نقل از: نقيب‌زاده، ١٣٧٢، ص ١٨١)

- ق. ا. ايتاليا: رئيس‌جمهور از طرف مجمعى مركب از نمايندگان دو مجلس و سه نماينده از هر منطقه با رأى مخفى و براى مدت ٧ سال انتخاب مى‌شود. هر مرد ايتاليايى كه سن او به ٥٠ سال تمام رسيده باشد، مى‌تواند نامزد رياست جمهورى شود.( به نقل از: همان، ص ٢١٦)

- ق. ا. فدارسيون روسيه، فصل ٤، ماده ٨٠: رئيس‌جمهورى فدراسيون رئيس دولت مى‌باشد.

فصل ٤ ماده ٨١: رئيس‌جمهور فدراسيون روسيه توسط اتباع فدراسيون روسيه براى مدت ٤ سال براساس حق انتخابات عمومى، برابر و مستقيم با رأى مخفى انتخاب مى‌شود. هر يك از اتباع فدراسيون روسيه كه بيش از ٣٥ سال سن داشته باشد، ممكن است به مقام رئيس‌جمهورى انتخاب شود، مشروط بر اينكه اقامت دائم او در روسيه كمتر از ١٠ سال نباشد.