مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٣٤٩
و) بوروكراسى عمومى
اساساً نحوه اداره دولت مدرن جوهرى بوروكراتيك دارد. كسى كه به طور گستره به بحث از بوروكراسى در رابطه با دولت مدرن پرداخته است، ماكس وبر است(Weber ,٨٧٩١ :٧١٢ -٦٢) . وبر بوروكراسى را يكى از مشخصات جامعه مدرن مىدانست كه از ديدگاه او شكلگيرى اين پديده به فرايند مدرنيزه شدن جامعه باز مىگشت. نحوه اداره امور در جامعه مدرن از طريق بوروكراسى شكل مىگيرد. وبر عقيده داشت كه بين رشد بوروكراسى و فرايند عقلانى شدن رابطهاى مثبت وجود دارد، به نحوى كه هرچه جامعه به سمت عقلانى شدن پيش برود، بوروكراسى نيز بيشتر گسترش مىيابد. بوروكراسى در واقع وجه مميزه دولت مدرن از شكلهاى قبلى دولت است. ويژگيهاى اين پديده از ديدگاه وبر عبارتند از:
١- اداره بوروكراتيك مبتنى بر يك سرى اصول و قواعد منظم است. در چنين ادارهاى، سلسله مراتب خاصى با مشخص شدن مرزهاى وظايف و اختيارات هريك از شئون مستقر در اين سلسله مراتب قابل مشاهده مىباشد؛
٢- دستيابى به خدمات مدنى و استخدام بر مبناى يك سرى آزمونهاى خاص صورت مىگيرد و كارآمدى در بوروكراسى وابسته به دانش تخصصى ويژهاى است.
٣- اداره بوروكراتيك بر مبناى كسب دانش نسبت به اسناد نوشتارى استوار است و يكى از اصول اساسى آن، اعمال بىطرفانه قواعد كلى در موارد جزيى مىباشد.
٤- خدمتگزاران بر مبناى استعداد شخصى خويش عمل نمىكنند و عمل آنها تحت عنوان متصدى اداره عمومى خاصى صورت مىگيرد.(Ibid ,PP .٠٢٢ -٠١)
در جهان ماقبل مردن بوروكراسيهاى بزرگى وجود داشت كه نمونه برجسته آنها مصر و چين باستان هستند، اما به عقيده وبر سلطه سازمان بوروكراتيك مدرن حاصل پيدايشاقتصاد بازار مبتنىبر پولاست. موفقيتسازمان بوروكراتيكمدرن در برترى تكنيكى آن نسبت به ساير اشكال سازمان نهفته است. بوروكراسى «عقلانىترين ابزار شناخته شده اعمال قدرت بر نوع بشر است ...» و هر جا دولت مدرن وجود داشته باشد، بوروكراتيزه شدن نيز آنجا خواهد بود. به هر حال همينكه يكبار بوروكراسى