مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٣٤١
الف) انحصار كنترل ابزارهاى خشونت
انحصار كنترل ابزارهاى خشونت يكى از مهمترين ويژگيهاى دولت مدرن است كه اين ويژگى اساسى تعريف ماكس وبر از مفهوم دولت مدرن مىباشد. وبر در تعريف كوتاهى كه از دولت ارائه كرده، آن را يك جماعت انسانى مىداند كه مدعى انحصار كاربرد زور مشروع در درون يك قلمرو خاص است(Weber ,٠٧٩١ :٨٧) .
انحصار كاربرد خشونت كاركرد مهم دولت در راستاى برقرارى نظم و امنيت است.
توماس هابز كه به حق از نظر برخى از صاحبنظران به عنوان نخستين تئورى پرداز دولت مدرن شناخته شده است. براين باور است كه انسانها به منظور جلوگيرى از پيدايش هرج و مرج و جنگ داخلى درصدد ايجاد يك قدرت عمومى بر مىآيند.
اين قدرت عمومى به اوضاع افراد جامعه سرو سامان مىدهد و منافع عمومى آنها راتأمين مىنمايد. قدرت عمومى يا لوياتان به تعبير هابز به تأمين صلح و آرامش در داخل و اقدام عليه دشمنان در خارج مىپردازد و در اين راستا از خشونت نيز استفاده به عمل مىآورد.(Hobbes ,٨٦٩١ :٢٢ -٣٧)
نويسندگان ماركسيست نيز تأكيد دارند كه دولت بر خشونت سازمان يافته استوار است. از ديدگاه آنها ريشه اين خشونت در تقسيم جامعه به طبقات متنازع نهفته است. وجود دولت از ديدگاه انگلس نشانگر تضادهاى حل نشده در درون جامعه است.(Engels ,٨٧٩١ :٢٥٧)
به هرحال همانطورى كه وبر به اين نكته آگاهى داشت، استفاده از زور فيزيكى، تنها شيوه يا حتى معمولىترين شيوه اداره يك سازمان سياسى نيست
, Economy and Society, Op at, P. ٤٥ )( Max Weber
. اگر به اطرافمان در جهان كنونى نگاهى بيفكنيم، متوجه مىشويم كه دولت به شيوههاى گوناگونى به ارعاب شهروندانش مىپردازد. حتى خشنترين دولتهاى عصر كنونى صرفاً با استفاده از زور فيزيكى به تحميل دستورات خود نمىپردازند. وبر مدعى نبود كه دولت همه استفاده قانونى از خشونت را ضرورتاً به خود اختصاص دهد. براى مثال در ايالات متحده آمريكا، شهروندان داراى حق مشروط جهت حمل اسلحه هستند و برخى از موارد خشونت كه توسط دولت ممنوع شده است به وسيله والدين عليه فرزندان اعمال مىگردد.