مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٣٤
٧- تكثر و تعدد گروهها و منافع و ارزشهاى اجتماعى.
٨- امكان تبديل اقليتهاى فكرى به اكثريت ازطريق تبليغ نظارت گروهى.
٩- امكان بحث و گفتگوى عمومى و مبادله آزاد افكار درباره كليه مسائل مبتلا به اجتماع.
١٠- برابرى سياسى گروههاى اجتماعى از لحاظ دسترسى به قدرت.
١١- استقلال قوهقضائيه در راستاى تأمين و تضمين آزادىمدنى افراد و گروهها.
١٢- تفكيك قوا يا حداقلى از استقلال سه قوه ازيكديگر
١٣- امكان ابراز مخالفت سازمانيافته" در نظام" و امكان وجود" اپوزيسيون قانونى".
استنتاج
در نوشتار حاضر به بسيارى از آفتهاى دموكراسيهاى غربى اشاره شد، بسيارى از اين خطرات و آفات، نتيجه معايبى در دموكراسىهاى مزبور است كه اين معايب در مردمسالارى دينى مشاهده نمىشود و به تفصيل در اين باره صحبت شد. مادى گرايى افراطى، جايگزين كردن انسان بجاى خدا، فردگرايى مطلق، دستكارى و فريب افكار عمومى و امكان بروز استبداد اكثريت از اين قبيل است. اما مردمسالارى دينى نيز در برخى موضوعات و حوزههاى محتمل زير ممكن است با چالش و خطر روبهرو شود و به عبارتى اين آفتها در كمين آن است:
١- عدم تنوير لازم ماهيت و مبانى دموكراسى دينى.
٢- امكان صورى شدن اصل برابرى.
٣- عدم رفع ايرادات وارده بر رژيم نمايندگى.
٤- تعارض يابى روشهاى وصول به مردمسالارى دينى با مبانى آن.
٥- امكان صورى شدن اصل تفكيك قوا.
٦- عدم تبيين دقيق حقوق متعامل دولت و مردم.