نكته‌اى كه در اينجا بايد روشن گردد اين است كه صرف صالح بودن حاكمان در دموكراسى صالحان كه بر نوعى مكانيسم خود كنترلى يا كنترل و نظارت از درون بر حاكمان مبتنى است و بر كنترل افراد حاكم از درون با تكيه بر نيروى ايمان، تقوى و صالح بودن تأكيد دارد، كافى است يا اينكه در اين نوع از دموكراسى نيز به مكانيسم‌هاى كنترل بيرونى از جمله كنترل قانونى، اجتماعى، سياسى و نظارت و قضاوت افكار عمومى نيز اهميت داده مى‌شود؟ پاسخ اين است كه دموكراسى صالحان در پذيرش لزوم اعمال كنترل و نظارت بر حاكمان از طريق ابزارهاى قانونى، اجتماعى، حزبى، سياسى و ... همچون ساير دموكراسى‌هاست يعنى كليه مكانيسم‌هاى نظارتى ساختارى، عقلى، منطقى، قانونى و شرعى براى اعمال نظارت بر حاكمان را مى‌پذيرد ولى علاوه بر همه ابزارهاى كنترل بيرونى معتقد به وجود يك مكانيسم كنترل درونى است كه به مراتب قويتر و كارآمدتر است. يا حداقل وقتى اين هر دو مكانيسم در يك نظام سياسى موجود باشد، آن نظام سياسى در مقايسه با نظامهاى مبتنى بر يك كنترل صرفاً بيرونى يا نظامهاى مبتنى بر اعتماد بدون كنترل بيرونى به مراتب سالم‌تر، كارآمدتر و بهتر است. در واقع نظامهاى مردم‌سالارى دينى اسلامى يا دموكراسى صالحان با قراردادن شط صالح بودند براى انتخاب شوندگان و حاكمان، ضمن تأكيد و اصرار بر كنترلهاى بيرونى و نظارت همگانى، ضريب اطمينان در اين نوع از نظامهاى سياسى را در مقايسه با ساير دموكراسيها به مراتب بالاتر برده است.

در دموكراسى صالحان انتخاب‌شوندگان بعد از انتخاب نيز ملزم به رعايت چارچوبى در عمل، خصوصاً در تصويب قوانين هستند كه آن عبارت است از چارچوب شريعت اسلام و تعاليم اين دين. يعنى انتخاب شوندگان نمى‌توانند قوانينى تصويب كنند كه مغاير با شرع مبين اسلام بوده و از حوزه و قلمرو دين اسلام خارج باشد. البته اين قيد نيز به صورت عام در همه دموكراسيها وجود دارد. در همه دموكراسى‌ها انتخاب شوندگان مقيد و محدود به تصويب قوانين در چارچوب فرهنگ و فرهنگ عمومى جوامع خود هستند. مثلًا كنگره آمريكا هيچ‌گاه اساساً مسئله تعطيلى احتمالى روز عيد نوروز يا روز عاشورا در اين كشور را مطرح و قطعاً