زيادتر است اخراج مقدار مازاد بر اجرت المثل از ثلث ممكن باشد، حجّ مورد وصيت متعيّن مى‌باشد، و واجب است مطابق وصيت آن را بجا آورند؛ و اگر از جهت اينكه مثلًا ميت ثلث را براى امر خاصى غير از حجّ معيّن كرده است متصدى امور ميت نتواند مقدار مازاد بر اجرت المثل را از ثلث اخراج كند، وصيت به آن مقدار باطل مى‌باشد، و بايد براى انجام حجّ مورد وصيت اجرت المثل پرداخت شود، و مقدار مازاد بر اجرت المثل حقّ ورثه است بايد بين ورثه تقسيم شود.

و اگر حجّ مورد وصيت حجّ مستحبى باشد و مقدار معيّن شده زيادتر از ثلث نباشد، بايد با آن مقدار حجّ انجام دهند؛ ولى اگر مقدار معيّن شده زيادتر از ثلث باشد، مقدار ثلث متعيّن است، و بايد با همان مقدار- ثلث- حجّ مستحبى مورد وصيت را انجام دهند؛ و اگر ثلث براى انجام حجّ مستحبى مورد وصيت كافى نباشد يا تعيين آن مقدار بر وجه تقييد باشد- به اين معنا كه در وصيت خود قيد كرده باشد كه فقط با همين مقدار حجّ بجا آورند- وصيت باطل است و انجام حجّ واجب نيست.

٢٨٤- هرگاه كسى وصيت به حجّ كند و شخصى را براى انجام آن تعيين كند، استيجار آن شخص به اجرت المثل معيّن مى‌باشد؛ و اگر شخص معيّن شده بيش از اجرت المثل را مطالبه كند، چنانچه ممكن باشد كه مقدار مازاد بر اجرت المثل را از ثلث به او بدهند، بايد آن مقدار را به او بدهند و به وصيت عمل نمايند؛ و اگر ممكن نباشد كه مقدار مازاد بر اجرت المثل را از ثلث به او بدهند، چنانچه حجّ مورد وصيت حجّ واجب باشد، وصيت نسبت به شخص معيّن شده باطل است و بايد فرد ديگرى را اجير كنند تا با اجرت المثل آن حجّ را بجا آورد، و همچنين اگر حجّ مورد وصيت حجّ مستحبى باشد، چنانچه ثلث وافى به آن نباشد و تعيين آن شخص بر وجه تقييد باشد- به اين معنا كه در وصيت قيد كرده باشد كه فقط همين شخص حجّ را بجا آورد- يا آن شخص اصلًا وصيت را قبول نكند، وصيت نسبت به شخص معيّن شده باطل است و بايد فرد ديگرى را اجير كنند تا با ثلث حجّ مستحبى مورد وصيت را بجا آورد.

٢٨٥- هرگاه ميت وصيت كرده باشد كه به نيابت از او حجّ مستحبى بجا آورند و براى‌