فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٨٣ - شرط ششم - استطاعت طريقى

١٤٦- اگر براى تشرّف به حجّ دو راه وجود داشته باشد كه يكى دور و امن و ديگرى نزديك و نا امن باشد، وجوب حجّ ساقط نمى‌شود، و بر شخص واجب است كه از راه دورى كه امن است به حجّ مشرّف شود؛ و اگر همه راهها نا امن باشند ولى شخص بتواند با دور زدن بلاد به حجّ مشرّف شود- مثلًا عراقى به كرمان و بعد به خراسان و از آنجا به بخارا و از آنجا به هند و از آنجا به بوشهر و از آنجا به جدّه و از آنجا به مدينه و از آنجا به مكّه معظّمه برود- اگر خلاف متعارف نباشد، انجام حجّ بر او واجب است.

١٤٧- اگر كسى داراى تمامى شرائط وجوب حجّ باشد ولى در بين راه دشمنى هست كه دفع آن جز با پرداخت پول يا مال زياد امكان پذير نيست، در اين صورت چنانچه پرداخت آن مقدار پول يا مال مضرّ به حال شخص نباشد، واجب است به حجّ مشرّف شود؛ و الّا حجّ بر او واجب نمى‌باشد؛ مگر اينكه اطمينان داشته باشد كه بر دشمن غلبه پيدا مى‌كند و سلامتى را هم از دست نمى‌دهد.

١٤٨- اگر در بعضى از راهها كه شخص براى تشرّف به حجّ مجبور است از آنجا عبور نمايد مرض وبا و طاعون و امثال اينها باشد و بترسد كه گرفتار شود، حجّ بر او واجب نيست.

١٤٩- اگر كسى از جهت مالى مستطيع باشد ولى از جهت باز بودن راه مستطيع نباشد، مى‌تواند در مال خود تصرف نموده و خود را از استطاعت خارج نمايد.

١٥٠- اگر كسى داراى تمام شرائط وجوب حجّ باشد ولى از جهت اعتياد به ترياك يا غير آن دولت از تشرّف او به حجّ جلوگيرى كند، در اين صورت اگر قبلًا مستطيع بوده و به حجّ نرفته است، بايد به هركيفيتى كه ممكن است- و لو با ترك ترياك يا غير آن- به حجّ مشرّف شود؛ ولى اگر در همين سال استطاعت مالى پيدا كرده است، چون استطاعت طريقى ندارد، حجّ بر او واجب نيست.

١٥١- اگر كسى داراى تمام شرائط وجوب حجّ باشد ولى از طرف دولت براى تشرّف به حجّ ثبت نام به عمل نيايد و راه ديگرى غير از اين هم وجود نداشته باشد، در اين صورت مستطيع نيست و حجّ بر او واجب نمى‌باشد، پس مى‌تواند در مال خود تصرف‌