واجب به نذر را با نذر ديگر مقيّد به سال معيّن كند و در همان سال معيّن به حجّ مشرّف شود ولى نه از مكانى كه در نذر معيّن كرده است، واجب است كفاره بدهد، و اعاده حجّ لازم نيست.

٢١٦- اگر كسى نذر كند كه به حجّ مشرّف شود، و آن را مقيّد به مكان نكند، ولى بعداً به جهت راجحى نذر ديگرى انجام دهد كه آن حجّ مورد نذر را از مكان معيّنى انجام دهد، و بعد مخالفت كند و از غير آن مكان به حجّ مشرّف شود، ذمه‌اش از نذر اول برى‌ء مى‌شود، ولى واجب است براى تخلف نذر دوم كفاره بدهد، مانند اينكه اگر نذر كند كه حَجّة الإسلام را امسال از مكان معيّن انجام دهد و بعد مخالفت كند و از مكان ديگر به مكّه معظّمه برود و حجّ را انجام دهد، كفايت از حجّة الاسلام مى‌كند ولى واجب است براى تخلف نذر كفاره بدهد.

٢١٧- هرگاه كسى نذر كند كه حجّ بجا آورد، و آن را مقيّد به زمان نكند، تا وقتى كه گمان به مرگ خود يا به فوت حجّ پيدا نكرده است مى‌تواند انجام حجّ را به تأخير بيندازد؛ مگر اينكه قرينه يا انصراف بر عدم جواز تأخير در كار باشد، كه در اين صورت نذر واجب فورى مى‌شود؛ و در صورت جواز تأخير اگر قبل از بجا آوردن حجّ فوت كند، گنهكار نمى‌باشد؛ و اما اگر نذر را مقيّد به سال معيّن نمايد و بتواند در همان سال معيّن آن را انجام دهد، تأخير آن جائز نيست، و در صورت تخلف گناهكار مى‌باشد و بايد آن را قضاء نمايد و كفاره مربوط به آن را هم بدهد، و در صورت تخلف چنانچه فوت كند، واجب است آن را به نيابت از او قضاء نمايند؛ و بنابر اقوى بايد هزينه قضاء آن را از اصل تركه او بپردازند.

٢١٨- هرگاه كسى مثلًا حجّ را بطور مطلق يا مقيّد به سال معيّن، نذر كند، چنانچه تا زمان مرگش قدرت انجام آن را پيدا نكند، قضاء آن واجب نيست، و همچنين اگر مثلًا حجّ را بطور تعليق نذر كند، قبل از حصول معلَّق عليه- چيزى كه انجام نذر را معلّق بر آن كرده است- انجام حجّ بر او واجب نيست، پس اگر كسى مثلًا نذر كند كه مريضم شفاء پيدا كند براى خدا است بر من كه به شكرانه اين نعمت يك حجّ انجام دهم، چنانچه‌