اگر كافر آن را بيرون آورد يا آن را بگيرد و بعد از گرفتن بميرد، حلال است، چه اهل كتاب باشد يا غير اهل كتاب. البته اگر ماهى را مرده در دست كافر بيابد، مادامى‌كه نداند كه بعد از اخراج آن از آب مرده است، يا گرفتن آن بعد از خروج آن و قبل از مردنش، بوده است، خوردن آن حلال نمى‌باشد و از اينكه در دست كافر است، چنين چيزى احراز نمى‌شود و به قول او- در صورتى كه آن را خبر دهد- محرز نمى‌گردد، به خلاف آن‌كه در دست مسلمان باشد؛ زيرا حكم به تذكيه آن مى‌شود تا اينكه خلاف آن معلوم شود.

مسأله ٢٦- اگر ماهى‌اى از آب به كشتى بپرد، مادامى‌كه با دست گرفته نشده حلال نمى‌باشد و كشتى‌نشينان و صاحب كشتى آن را مالك نمى‌شوند، بلكه هر كسى كه آن را به قصد تملك بگيرد مالك مى‌شود. البته اگر صاحب كشتى قصد شكار با كشتى را داشته باشد، به اينكه در شب، روشنايى در كشتى قرار دهد و چيزى را مانند زنگ، به صدا درآورد تا ماهى‌ها به كشتى بپرند پس آن‌ها هم به كشتى بپرند، وجه آن است كه آن‌ها را مالك مى‌شود و پريدن آن‌ها به كشتى به آن علت، به منزله اين است كه آن‌ها را زنده از آب بيرون آورده است، پس تذكيه آن‌ها به همان است.

مسأله ٢٧- اگر تورى را نصب كند يا حصارى در آب بسازد كه ماهى شكار كند، پس هر چه كه در آن‌ها واقع و حبس شود ملك او مى‌باشد، بنا بر اين اگر آنچه را كه در آن‌ها است، به طور زنده از آب بيرون بياورد بدون اشكال حلال است. و همچنين است اگر آب به سبب جزر پايين بنشيند و بعد از پايين نشستن آب، ماهى در آن‌ها بميرد. و اما اگر در آب بميرد آيا حلال است يا نه؟ دو قول است كه مشهورتر و احوط (وجوبى) آن‌ها قول دوم است؛ بلكه خالى از قوت نيست. و اگر تور را از آب بيرون بياورد و بعضى از آنچه كه در آن است يا همه آن را مرده ببيند و نداند كه در آب مرده يا بعد از خروج از آب، احتياط (واجب) آن است كه از آن اجتناب شود.

مسأله ٢٨- اگر ماهى را زنده از آب بيرون بياورد سپس آن را به آب برگرداند- چه با چيزى بسته شده باشد يا آزاد باشد- و در آب بميرد حرام است.

مسأله ٢٩- اگر ماهى روى آب بيايد و امتناعش به سببى زايل شود، مانند اينكه با