فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٣
نجس نمىكند، به لحاظ نوع و مقدار نجاسات بوده است.
يكى از رواياتى كه براى انفعال آب قليل به آن استدلال شده است صحيحه زراره از امام باقر(ع) است. اما ملاحظه مجموع اين حديث و ارتباط صدر با ذيل آن نشان مىدهد كه اين روايت بر عدم انفعال دلالت دارد نه بر انفعال:
قلت له: راوية من ماء سقطت فيها فأرة، أو جرذ، أو صعوة ميتة؟ قال: إذا تفسخ فيها فلاتشرب من مائها ولاتتوضأ وصبها، وإن كان غير متفسّخ فاشرب منه وتوضّأ، واطرح الميتة إذا أخرجتها طرية، وكذلك الجرّة وحب الماء والقربة وأشباه ذلك من أوعية الماء.
قال: وقال أبو جعفر(ع): إذا كان الماء اكثر من راوية لم ينجسه شيء تفسخ فيه أو لم يتفسخ إلا أن يجيء له ريح تغلب على ريح الماء. (٣٩)
امام(ع) نسبت موش مرده را با راويه (مشك بزرگ آب) در نظر داشته است، اگر موش متلاشى شود، بوى راويه را تغيير مىدهد، اما اگر تازه در آن افتاده و متلاشى نشده، آب راويه را تغيير نمىدهد و آن را بدبو نمىگرداند. از اين رو، امام به جايز نبودن شرب و وضو از آن آب در صورت متلاشى شدن موش حكم كرد و در صورت سالم بودن موش، حكم به جواز استعمال كرد؛ چون آب بدبو نمىشود. سپس حضرت براى توضيح بيشتر به ظرفهايى اشاره فرمود كه كوچكتر از راويه هستند؛ مانند جره (سبوى بزرگ) و قربه (مشك كوچك تر از راويه) و ظروف ديگرى چون كوزه.
سپس امام اندازه بيشتر از راويه را مورد توجه قرار داده و ضابطهاى كلى را ارائه فرمودهاند:
«هرگاه آب بيش از يك راويه باشد، چيزى آن را نجس نمىكند خواه در آن متلاشى شود يا نشود مگر بوى آن نجاست بر بوى آب غلبه كند».
(٣٩) وسائل الشيعه ، ج ١، ص ١٣٩ و١٤٠، ح ٣٤٣.