شدم و...» ايشان فرمودند: از كجا كه اين تعبير راست و خالى از شائبه باشد؟ بنويسيد «خبر درگذشت والد شما را شنيدم. براى ايشان رحمت و مغفرت خداوند و براى شما و ساير بازماندگان صبر و اجر مسألت مى‌كنم».

عالم وارسته آية اللّه‌ حاج شيخ مرتضى حائرى فرزند مؤسس حوزه قم در باره آية اللّه‌ آقا نجفى قوچانى (قدّس سرّه) گويد:

مرحوم آقا نجفى قوچانى كه من ايشان را شايد در حدود متجاوز از چهل سال قبل ديده بودم از قيافه و رفتار و كردارشان آثار صلاح و درستى و راستگويى و وارستگى پيدا بود... از علماء درجه اول بود و از لحاظ درجه‌بندى از رؤساى آن وقت قم مقدّم. يك شب ماه رمضان هم در خدمت ايشان و مرحوم آقاى حاج سيد صدر الدين صدر در منزل آقاى سيد على اكبر برقعى بوديم... .

به كتاب سياحت شرق اين سيد محترم، ملاى كلّه شق ضد دروغ و حقّه بازى رجوع نمايد. (١)

ملاحظه مى‌شود كه آية اللّه‌ حائرى ايشان را «ضدّ دروغ و حقّه بازى» معرفى مى‌كند و اين خصوصيت را هنر او مى‌شمارد هر چند اين بزرگوار نه معصوم بود و نه مصون از خطا ولى ضديت با دروغ و حقه بازى را به ديگران آموخت.

بنابراين براى جلوگيرى از رواج اين قبيل منكرات، بايد شجاعانه، نابسامانى‌ها را گفت و نقد كرد.

متأسفانه اين سنت حسنه ـ أعنى صدق و صفا، راستى و درستى، شجاعت و حق گويى ـ گاهى از اوقات كم رنگ مى‌شود و سخنرانى‌ها و خطابه‌هاى مجالس ترحيم و بيانيه‌هاى تسليت و سنگ نبشته‌هاى قبور، مصاحبه‌ها و سرگذشت نامه‌ها و نيز برخى مطبوعات حوزوى، گاهى خالى از شائبه كذب، خلاف واقع، مسامحه، اغراق‌گويى و مبالغه‌هاى غيرمعمول و غيرمعقول نيست كه به منظور پيشگيرى از ادامه اين وضع و تنبّه، مواردى را ياد مى‌كنم:

١. در بيانيه درگذشت طنطاوى، شيخ ازهر نوشت:

(١) سرّ دلبران، ص١٦٢ ـ ١٦٥.