گر چه اين بحث با اين عنوان، سابقه چندانى در فقه ندارد، اما رگه‌هايى از آن در نوشته‌هاى گذشتگان ديده مى‌شود. نويسنده با توجه به اينكه اين بحث، بحث موضوعى است و تشخيص آن در صلاحيت عرف خاص است، به واكاوى آراى فقها در اين موضوع پرداخته است.

واژگان كليدى: ماهيت مرگ مغزى، قطع اعضاى رئيسه، حيات غير مستقر، حيات مستقر.

مقدمه

به ازاى هر يك ميليون نفر جمعيت، حدود٦٠ نفر نيازمند پيوند كليه هستند و بيماران بسيارى نيازمند اعضاى ديگر؛ مثل قلب و كبد و... مى‌باشند. از طرفى، هر فرد مبتلا به مرگ مغزى مى‌تواند حداقل٨ نفر نيازمند عضو را تأمين كند و در ايران افراد زيادى در سال دچار سكته مغزى و يا ضربه مغزى مى‌شوند كه كليه فعاليت‌هاى مغزى آنها متوقف شده، ولى قلب آنها توسط دستگاه‌هاى تنفس مصنوعى به فعاليت خود ادامه مى‌دهد. اين افراد مى‌توانند منبع مناسب تهيه عضو براى نجات جان بيماران باشند. در يكى از استان‌هاى كشور ماهانه بين ١٥ تا ٢٠ مرگ مغزى اتفاق مى‌افتد كه مى‌توان جان ١٢٠ تا ١٦٠ نفر را نجات داد (٢)، كه با تعميم آن به استان‌هاى ديگر، ارقام قابل توجهى به دست مى‌آيد.

امروزه در بيمارستان‌هاى كشور با كسب اجازه از اولياى فرد دچار مرگ مغزى، از اعضاى او از جمله اعضاى رييسه (مثل قلب) براى پيوند به افراد نيازمند استفاده مى‌كنند و تبليغات وسيعى راجع به اين كار و فضايل و ثواب و پاداش‌هاى آن صورت مى‌گيرد.

(٢) روزنامه كيهان، يكشنبه، ٢٥ آبان ١٣٧٦، شماره ١٦٠٨٤، ص١١.