فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٤ - طلاق معلق و سوگند بر طلاق جعفر سبحانى
شرط، مطلّقه مىشود، مقتضاى قاعده اين است كه مرد در فاصله ميان سوگند و تحقق شرط، مىتواند با همسرش مباشرت كند. ابن حزم از ابن عباس نقل كرده كه اگر مردى طلاق همسرش را به رسيدن آغاز ماه معلق كند، قبل از اين موعد مىتواند با او مباشرت كند. با اين حال، از سعيد بن مسيب نقل شده كه قبل از رسيدن ماه، مباشرت جايز نيست .
يكى از مسايلى كه بر اين مطلب متفرع مىشود، بحث توارث است و آن اين است كه اگر يكى از زوجين، قبل از فرا رسيدن آغاز ماه بميرد، بنابر قول ابن عباس ديگرى از او ارث مىبرد، زيرا هنوز همسر اوست، اما بنابر قول ديگر ارث نمىبرد. البته، از مالك نقل شده است كه او بين اين كه شرط، مشكوك الوجود در آينده باشد يا محققالوجود، تفصيل قائل شده است؛ يعنى در صورت اول، مباشرت جايز است و اگر يكى قبل از تحقق شرط بميرد، ديگرى از او ارث مىبرد، ولى در صورت دوم، مباشرت جايز نيست وارث نيز نمىبرند. (٢٨)
سخن پايانى
آيا شكستن چنين سوگندى كفاره دارد؟
شهيد اول در دروس فرموده است:
كفاره به موردى اختصاص دارد كه فرد به لفظ اللّه يا يكى از اسماء خاص خداوند براى تحقق آنچه احتمال مخالفت و موافقتش در آينده مىرود، سوگند ياد كند . (٢٩)
(٢٨) المحلى، ج ١٠، ص ٢١٣-٢١٤؛ وى قول چهارمى هم ذكر كرده كه به دليل ابهام، از آوردن آن خوددارى كرديم.
(٢٩) الدروس الشرعيه، ج٢، ص ١٦١.