الصلوة شروط: منها أن يكون السفر مسافة تبلغ ستة عشر فرسخاً ذهاباً فقط ... . و تقدير المسافة بهذا متفق عليه بين الائمة الثلاثة ما عدا الحنفية و يقدر الشافعية هذه المسافة بمرحلتين و المرحلة عندهم ثمان فراسخ.

٢ - در كتاب فقه الامام ابو حنيفة (٦) آمده است: نظر ابو حنيفه:«مسافته مسيرة ثلاثة ايام» و نظر مالكى، شافعى و حنبلى: «عدم جواز القصر فى سفر مسافته اقل من مرحلتين» است.

ثانياً: بر فرض صحت ادعاى مذكور باز زمينه‌اى براى تقيه وجود نداشته است، چرا كه در آن عصر مذهب حنفى مذهب رسمى حكومت بود و از سوى حكومت ترويج مى‌شد، تا جايى كه حتى بسيارى از شافعى ها به مذهب حنفى گراييدند (٧).

روايت مذكور موافق مذهب غالب و رسمى آن زمان نبود تا موجبى براى حمل آن تقيه وجود داشته باشد .

براساس آنچه گذشت، همه دلايل و قرائن ناقد محترم براى اثبات عدم حجيت صحيحه زكريا بن آدم مخدوش و ناتمام است.

بررسى دلالى روايت

در بررسى دلالى دو مطلب بيان شده است: مطلب اول اينكه «واو» در جمله «مسير يوم و ليلة» به معناى «أو» مى‌باشد. در اين صورت مراد جمله اين است: «مسير يوم أو ليلة». اين مطلب با وضعيت سير كاروان ها سازگار است؛ چرا كه در قديم، كاروان‌ها در انتخاب شب يا روز براى حركت متفاوت بودند، اما در هر صورت به يك مقدار مى‌توانستند طى طريق كنند. البته تنها قرينه‌اى كه بر اين مطلب وجود دارد ، كثرت رواياتى است كه «مسير يوم» يا «بياض يوم» را مطرح كرده اند.

(٦) تأليف سعيد بن المسيب، چاپ بغداد ، ج٢، ص ٣٨ و ٤٠.
(٧) امام صادق(ع) و مذاهب اربعه، تأليف اسد حيدر، چاپ دارالكتاب العربي، ج١، ص١٦٨ و ١٧٣ و ١٧٤، ج٣، ص١٨٥ و ٢٧٣.