فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢٤ - پاسخ به نقد مقاله «نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى» سيد هدايت اللّه طالقان
فتوى داده و به آن عمل كرده است.
با اين وصف چگونه مىتوان ادعا كرد كه كسى ـ حتى خود شيخ صدوق ـ به روايت زكريابن آدم فتوا نداده است؟
از سويى ديگر، با توجه به شرايط آن زمان كه مسير يوم و يا مسير يوم وليله همان هشت فرسخ بوده، عمل نكردن و فتوا ندادن فقها به مدلول روايت زكريابن آدم، به معناى اعراض نبوده است.
حمل بر تقيه
دليل دوم ناقد محترم براى عدم حجيت صحيحه زكريا بن آدم، «امكان حمل اين روايت بر تقيه» است و فرمودهاند: «اين روايت[ صحيحه زكريا بن آدم[ با روايات ديگرى كه از ائمه به دست ما رسيده است، مخالف و با فتاواى اهل سنت موافق است».
آيا صحيحه فضل بن شاذان (٣) از امام رضا(ع) كه فقره دوم آن هم مضمون با روايت زكريابن آدم است، از روايات اهل بيت نيست؟ اما در مورد ادعاى موافقت روايت زكريابن آدم با فتاواى اهل سنت بايد گفت:
اولاً : در قول مخالفين خصوصاً نظر شافعى طبق مداركى كه ناقد محترم ارائه كردهاند (٤) تناقض هست، چرا كه طبق نقل «الفقه على المذاهب الاربعة» نظر شافعى مثل مذاهب ديگر بر شانزده فرسخ است، ولى طبق نقل تذكرة الفقها، «يوم و ليله» است. ابتدا بايد نظر شافعى مبنى بر شبانه روز ثابت گردد تا بتوان از موافقت با آن استفاده تقيه نمود.
در منابع خود اهل سنت نظر شافعى مثل مذاهب ديگر بر شانزده فرسخ نقل شده است:
١ - در كتاب الفقه على المذاهب الاربعه (٥) آمده است: يشترط لصحة قصر
(٣) مذكور در مجله فقه اهل بيت(ع) ، شماره ٥٣ ، ص ١١٩ و ص ١٣٢.
(٤)مجله فقه اهل بيت(ع) ، شماره ٥٦ ، ص٢١٢ و ٧.
(٥) تأليف عبدالرحمن الجزيرى ، چاپ مصر، ج١، ص ٤٧٢.