آموزش فلسفه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٢٤ - خلاصه

١٣. معناي سومي هم براي اراده ذكر شده، و آن عبارت است از تصميم برخاسته از ترجيح عقلاني كه مخصوص به موجود عاقل مي‌باشد.

١٤. معناي عام اختيار اين است كه فاعل ذي‌شعوري كار را براساس خواست خودش و بدون قهر قاهري انجام دهد.

١٥. معناي دوم اختيار، گزينش يكي از دو گرايش متضاد، و معناي سومش در مقابل اكراه، و معناي چهارمش در برابر اضطرار مي‌باشد.

١٦. فعل قصدي به هر سه معنا ارادي است، و تنها بعضي از كارهاي قصدي به‌معناي سومْ ارادي نيست.

١٧. همچنين همهٔ افعال قصدي به‌معناي اولْ اختياري است، ولي بعضي از آنها به‌معناي دوم و بعضي به‌معناي سوم و بعضي به‌معناي چهارمْ اختياري نيست.

١٨. فعل‌هاي بالعنايه و بالرضا و بالتجلي، به‌معناي اولِ اراده و به‌معناي اول و سوم و چهارمِ اختيار، ارادي و اختياري هستند.

١٩. اراده به‌معناي تصميم‌گيري، فعل اختياري است هر‌چند مسبوق به ارادهٔ ديگري نيست.

٢٠. اختيار داراي مراتبي است و بالاترين مراتب آن در خداي متعالي، و سپس در مجردات تام، و نازل‌ترين مراتب آن در نفوسِ متعلق به ماده وجود دارد. در عين حال افعال اختياري انسان نيز از نظر مرتبهٔ اختيار متفاوت است.