إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١١٩ - تقدم استصحاب بر قرعه

«القرعة لكل امر مشكل»، مشكل به‌معناى مشكوك است و دليل مذكور نمى‌گويد حالت سابقه داشته باشد يا نداشته باشد، اما در مورد استصحاب «صرف الشك» كفايت نمى‌كند بلكه بايد حالت سابقه متيقنه هم داشته باشيم پس دليل استصحاب در يك مورد، نسبت به دليل قرعه، اضافه‌اى دارد، دليل قرعه مى‌گويد «كل امر مشكوك سواء كانت له حالة سابقة ام لم تكن» اما استصحاب مى‌گويد يك موردش را خارج مى‌كنم و آن، امر مشكوكى است كه داراى حالت سابقه است پس در حقيقت، دليل استصحاب، مخصص دليل قرعه مى‌باشد.

اشكال: دليل قرعه هم مخصصاتى داشته و نسبت به مواردى تخصيص خورده و نسبت دليل قرعه و دليل استصحاب- بعد از تخصيص به آن موارد- عموم و خصوص من وجه مى‌شود.

جواب: وقتى در فقه با عمومات، مواجه مى‌شويم به نفس دليل عام توجه مى‌كنيم و عنايتى نداريم كه آيا تخصيص خورده يا نه؟

اگر دليل عامى تخصيص خورد سپس مخصص ديگرى مطرح شد آيا آن مخصص را به لحاظ دليل عام مخصص‌ [١] ملاحظه مى‌كنند يا اينكه نفس دليل عام را لحاظ مى‌كنند؟

نفس دليل عام ملاحظه مى‌شود و عنايتى ندارند كه تخصيص خورده يا نه.

تذكر: مرحوم حاج شيخ عبد الحسين رشتى قدّس سرّه ذيل اين عبارت مصنف- «هذا مضافا الى وهن دليلها بكثرة تخصيصه ... و قوة دليله بقلة تخصيصه بخصوص دليل»- چنين نوشته‌اند: يعنى ان ادلة القرعة كادلة نفى الضرر وردت عليها تخصيصات كثيرة لا يعلم‌

[١]نسبت به دليل مخصص اول.