إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٦٤ - تنبيه سيزدهم استصحاب حكم مخصص

و إن كان مفادهما على العكس كان المرجع هو العام، للاقتصار في تخصيصه بمقدار دلالة الخاص، و لكنه لو لا دلالته لكان الاستصحاب مرجعا، لما عرفت من أن الحكم في طرف الخاص قد أخذ على نحو صح استصحابه، فتأمّل تعرف أن اطلاق كلام شيخنا العلامة (أعلى اللّه مقامه) في المقام نفيا و إثباتا في غير محله(١).

نتيجه: چون نه به استصحاب مى‌توان تمسك نمود و نه به عام لذا بايد به حسب اختلاف موارد به اصول عمليه مانند برائت يا اشتغال رجوع نمود.

(١)- حكم فرض چهارم‌ [١]: در فرض مذكور، «يوم السبت» يك موضوع مستقل است و فرضا شما مردد هستيد كه عام، نسبت به آن فرد مستقل، تخصيص خورده يا نه، لذا اصالت العموم جارى مى‌شود.

خصوصيت فرض چهارم، اين است كه اگر عام نبود، مى‌توانستيم به استصحاب تمسك نمائيم زيرا در آن فرض، زمان از نظر دليل خاص، داراى عنوان ظرفيت است.

نتيجه: در موردى كه براى عام، دلالتى ثابت باشد، استصحاب نمى‌تواند در برابرش مقاومت نمايد.

از بيان مصنف قدّس سرّه مشخص شد كه كلام شيخ اعظم قدّس سرّه كامل نيست‌ [٢] زيرا ايشان فقط بر دليل عام اتكا نموده‌ [٣] و فرموده‌اند: گاهى به نحو «ظرفيت» است و گاهى «فرديت» و در فرديت آن به عام رجوع مى‌نمائيم و در ظرفيتش حكم مخصص را استصحاب مى‌كنيم.

[١]كه «زمان» در دليل عام، داراى عنوان «فرديت» و در خاص داراى عنوان «ظرفيت» است.

[٢]خلاصه كلام شيخ اعظم را در پاورقى صفحه ٥٦ نقل كرديم.

[٣]به خلاف ما كه هم دليل عام را ملاحظه كرديم و هم خاص را و گفتيم: مسئله، داراى چهار- بلكه پنج- صورت است.