إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٦٠ - تنبيه سيزدهم استصحاب حكم مخصص

جواب: مصنف قدّس سرّه در مسئله، تفصيلى به شرح ذيل قائل شده‌اند: آن خاصى‌ [١] كه بعضى از افراد عام را در يك زمان خاصى از تحت آن عام خارج نموده، گاهى آن «زمان»، اولين زمان شروع عمل به عام است و گاهى زمان دوم، سوم و چهارم است.

به عبارت واضح‌تر: گاهى «يوم الجمعة» اولين روزى است كه بايد «اكرم العلماء» اجرا شود گاهى نه، اكرام علما- به موجب عام مذكور- از روز پنجشنبه، شروع شده و خاص- يعنى: لا تكرم زيدا يوم الجمعة- زيد را در روز جمعه، خارج نموده به نحوى كه همان زيد، روز پنجشنبه، واجب الاكرام بوده و شما هم او را اكرام نموده‌ايد منتها روز جمعه به موجب لا تكرم زيدا يوم الجمعة وجوب اكرامش منتفى شده.

تفصيل مصنف قدّس سرّه به اين نحو است:

الف: در آن موردى كه عام از روز پنجشنبه درباره زيد، عملى شده و فرضا شما او را اكرام نموده‌ايد لكن روز جمعه، دليل مخصص گفته: لا تكرم زيدا يوم الجمعة، در اين صورت چنانچه ترديد نمائيم كه روز شنبه، زيد، واجب الاكرام است يا نه هيچ راهى غير از استصحاب عدم وجوب اكرام زيد نداريم و اصلا نمى‌توان به عموم عام تمسك نمود زيرا اكرام زيد در روز شنبه، يك فرد مستقلى از آن عام نيست تا بتوان به «اكرم العلماء» تمسك نمود، عام مذكور، نسبت به زيد در روز پنجشنبه عملى شد و پايان پذيرفت و اكنون كه دليل مخصص آمده، فرض ما اين است كه اكرام زيد در روز شنبه، يك فرد مستقل و مغاير با اكرام او در روز جمعه نيست پس عام، عملى شده و كنار رفته، خاص اجرا شده و اكرام زيد، روز شنبه هم يك فرد مستقلى نيست تا بتوان به عموم عام تمسك نمود.

[١]مانند «لا تكرم زيدا يوم الجمعة».