إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٣٠ - معناى اصطلاحى اجتهاد
عنه كما لا يخفى، غاية الأمر له أن ينازع في حجية بعض ما يقول الاصولي باعتباره و يمنع عنها، و هو غير ضائر بالاتفاق على صحة الاجتهاد بذاك المعنى؛ ضرورة أنه ربما يقع بين الأخباريين، كما وقع بينهم و بين الاصوليين [١](١).
بلكه نتيجه سعيش به يك اماره [٢] تعبدى مانند اصالت البرائت [٣]، منتهى شد، او هم اجتهاد نموده زيرا اصل برائت هم حجيت دارد، خلاصه اينكه: اجتهاد، تحصيل حجت بر حكم شرعى است خواه ظنيه باشد يا علميه يا تعبديه.
(١)از اينكه تعريف مذكور را اصلاح نموده و گفتيم بايد به جاى «ظن» كلمه «حجت» را قرار داد، ظاهر شد كه وجهى ندارد، اخباريين، اجتهاد بهمعناى مذكور- يعنى:
استفراغ الوسع فى تحصيل الحجة على الحكم الشرعى- را انكار نمايند يا حجت ندانند [٤] زيرا آنها هم ناچارند كه حجتى بر- احكام- نفيا يا اثباتا- تحصيل نمايند آرى آنها در بعضى از مصاديق حجت مىتوانند نزاع كنند [٥] يعنى در صغراى مسئله، ممكن است نزاع نمايند نه در كبراى آن.
لازم به تذكر است كه نزاع در بعضى از افراد و مصاديق حجت در ميان خود اخباريين
[١]فلا وجه للتمايز و صيرورتهم حزبا مقابلا لحزب الآخر بحيث يطرد الحزب الآخر و يرميه بالفسق او بما هو اعظم منه كما صدر عن بعض. ر. ك: شرح كفاية الاصول مرحوم حاج شيخ عبد الحسين رشتى ٢/ ٣٤٨.
[٢]اصل تعبّدى
[٣]اصل برائت نه مفيد علم است نه مفيد ظن.
[٤]پس كبراى قضيه قابل انكار نيست لكن در صغرا مىتوانند نزاع كنند.
[٥]بهعنوان مثال، ما ظواهر كتاب را حجت مىدانيم آنها حجت نمىدانند لكن نزاع مذكور، موجب نمىشود در نفس اجتهاد، اختلاف شود بلكه نزاع در مصاديق حجت است.