إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٠٥ - مرجحات خارجى معتبر

سؤال: آيا در خبر مخالف، شرائط حجيت هست يا نه؟

جواب: قطع داريم كه در خبر مخالف هم شرائط معتبر در حجيت خبر تحقق دارد و اگر تعارض، مطرح نبود به خبر مخالف عمل مى‌كرديم لذا مى‌گوئيم: با وجود قطع به تحقق شرائط معتبر در خبر مخالف، چگونه انسان، ظن پيدا مى‌كند كه در خبر مخالف، خللى هست؟

حجيت خبر، مشروط به عدم ظن برخلاف نيست، مجرد احتمال صدق در حجيت، كفايت مى‌كند و دليل حجيت، شامل آن مى‌شود به عبارت ديگر: در حجيت خبر، صدق و كذب واقعى، ملاك نيست‌ [١] بلكه شارع مقدس، ضوابطى براى حجيت خبر قرار داده كه وقتى آن شرائط، محقق باشد [٢]، به آن خبر عمل مى‌كنيم چه مطابق با واقع باشد چه نباشد يعنى: عنايتى به مطابقت و عدم مطابقت با واقع نداريم مثلا خبر عادل و قول زراره كه واجد شرائط باشد، براى ما معتبر است چه ظن پيدا كنيم كه قول زراره، مطابق با واقع است چه براى ما ظن، حاصل شود كه مخالف با واقع مى‌باشد، اگر كسى ظن شخصى پيدا كند كه قول زراره با واقع، مخالف است مع ذلك وظيفه او عمل به قول زراره- و خبر عادل- است.

تذكر: اگر احد الخبرين با شهرت فتوائى‌ [٣]، موافق باشد به نظر مصنف نمى‌توان به‌

[١]بلكه احتمال صدق، كافى هست كما اينكه كذب واقعى هم- بدون علم به آن- مضر به حجيت نيست اگر واقعا «صدق» شرط بود، مى‌بايست تمام اخبار، صادق باشد و همچنين اگر احتمال كذب، مضر بود، تمام اخبار ظنى از حجيت، ساقط بود پس معلوم شد كه احتمال صدق در شمول ادله حجيت خبر واحد، نسبت به خبر مخالف، كافى هست.

[٢]همان‌طور كه در محل بحث در هر دو خبر، شرائط حجيت، محقق است.

[٣]يعنى: مرجح خارجى قسم اول كه شرحش بيان شد.