٢. فرد، در عرصه نبرد كشته شده باشد. در جريان حكم شهيد نسبت به كسى كه در ميدان جنگ زخمى شده و ساعاتى پس از انتقال به پشت جبهه، پيش از آنكه جنگ خاتمه يابد،كشته شده است، اختلاف مى‌باشد. گروهى احكام شهيد را بر چنين فردى جارى دانسته‌اند؛(١٢)ليكن برخى جارى ندانسته‌اند.(١٣)البته اگر مجروحِ منتقل شده به پشت جبهه پس از جنگ بميرد، احكام شهيد بر او جارى نمى‌شود.(١٤)

ساير احكام:در جريان حكم شهيد تفاوتى ميان زن و مرد، كوچك و بزرگ و برده و آزاد نيست؛(١٥)هرچند برخى در جريان حكم شهيد بر كسى كه مكلف به جهاد نيست، همچون كودك و ديوانه تأمّل كرده‌اند.(١٦)

بر كشته‌اى كه در ميدان جنگ پيدا شده است و در بدنش اثر كشته شدن وجود دارد، احكام شهيد بار مى‌شود؛ اما اگر اثرى از كشته شدن در بدنش وجود نداشته باشد، اجراى احكام شهيد بر او محل اختلاف است.(١٧)

كشته در جنگ با باغيان، حكم كشته در جنگ با كافران را دارد و احكام شهيد بر او نيز جارى است.(١٨)

به قول مشهور، از شهيدى كه هنگام شهادت، جنب، حائض يا نفسا بوده، غسل ساقط است.(١٩)

گذشت كه شهيد بايد با لباسش دفن شود. بنابر اين، شلوار، كلاه، عمامه و كمربند آغشته به خون شهيد نيز در صورتى كه از پوست تهيه نشده باشند با او دفن مى‌گردند و كندن آنها جايز نيست، ليكن اگر به خون آغشته نباشند آيا بايد از شهيد جدا كرد يا با او دفن مى‌شوند، مسئله محل اختلاف است. نظر مشهور قول دوم است. قول مقابل مشهور، عدم جواز دفن آنها با شهيد است.

كفش شهيد در صورت آغشته نبودن به خون؛ بلكه به قول مشهور، حتى درصورت آغشته بودن، همراه شهيد دفن نمى‌گردد.

(١٢)الخلاف ١ / ٧١٢ ؛ منتهى المطلب ٧/ ١٨٥ ؛ جواهر الكلام ٤/ ٨٩ ـ ٩٠ ؛ العروة الوثقى ٢/ ٤٠
(١٣)المقنعة/ ٨٤ ؛ ذكرى الشيعة ١/ ٣٢٠ ؛ جامع المقاصد ١/ ٣٦٥ ؛ كشف الإلتباس/ ٢٧٢ ـ ٢٧٣
(١٤)الخلاف ١/ ٧١٢
(١٥)مدارك الأحكام ٢ / ٧١ ؛ الحدائق الناضرة ٣ / ٤١٨
(١٦)جواهر الكلام ٤/ ٩٢
(١٧)المعتبر ١/ ٣١٢ ؛ تحرير الأحكام ١/ ١١٧ ـ ١١٨ ؛ جواهر الكلام ٤/ ٩٣ ؛ مستمسك العروة ٤/ ١٠٩ ـ ١١٠
(١٨)جواهر الكلام ٤/ ٩٣
(١٩)غنائم الأيام ٣/ ٣٩٧ ؛ جواهر الكلام ٤/ ٩٢