مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٩٥ - مطالبی راجع به کتاب

د: بلاغت

مطالبی راجع به کتاب مطوّل تفتازانی

در کشف الظنون، جلد دوّم، صفحه ١٧٦٢ راجع به ترجمه کتاب مفتاحالعلوم گوید (البته مطالبی را که ذکر فرموده چون بسیار مفصّل است لذا ما ملخّص آن را که برای توضیح و اطّلاع از احوال کتاب مطوّل باشد می‌آوریم):

«مفتاح العلوم للعلاّمه سراج‌الدّین أبی‌یعقوب یوسفبن أبی‌بکربن محمّد علیّ السّکاکّی، المتوفّی ٦٢٦.

این کتاب مشتمل است بر علوم دوازده‌گانۀ عربیّت غیر از علم لغت؛ و علوم دوازده‌گانه عبارتند از: لغت، صرف، نحو، اشتقاق، معانی، بیان، حدود، استدلال، نظم، نثر، عروض، قوافی.

سکّاکی کتاب خود را تقسیم‌بندی نموده، قسمت اوّل را راجع به علم صرف و قسمت دوّم را راجع به علم نحو و قسمت سوّم را راجع به علم بیان (که شامل معانی و بیان و بدیع است) قرار داده است، و قسمت‌های بعدی را راجع به بقیّۀ علوم عربیّت تقسیم‌بندی کرده است.

بسیاری از بزرگان تمام مفتاح العلوم را شرح کرده‌اند و بهترین آنها شرح