مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٩٩ - رفع اشکالات و اتّهاماتی از ملاّصدرا

تعشّق با او، راه به سوی عشق ذات ذوالجلال پیدا می‌کند؛ و جمیع معشوقان عالم حجاب و پرده، برای لقاء و وصول خدا هستند.

و در فصل نوزده[١] مدلّل ساخته است که در عالم وجود، هر مرتبۀ مادون نسبت به مرتبۀ مافوق عشق می‌ورزد، و برای وصول به آن مرتبه به واسطه قوّۀ شوقی که دارد، در حرکت آمده و سیر تکاملی خود را انجام می‌دهد.

و در فصلبیست[٢] بحثی در عشق کسانی که دارای روح لطیف و نفس آرام و ظرافت طبع و دقت در اُمور لطیفه و دقیقه دارند می‌نماید و به اثبات می‌رساند که: جمال در عالم وجود یک اسمی از أسماء خداوند است، و بر اساس «إنِّ الله جَمیلٌ و یُحبُّ الجَمالَ»[٣] گرایش به جمال و حِسان الوجوه، جزء غریزۀ فطری برای پیمودن سیر تکاملی و وصول به منبع الجمال و الکمال است.

و بر همین اساس از رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم وارد شده است که: «اطْلُبوا الْخَیرَ عند حِسان الْوُجوهِ.»[٤] و نیز از رسول اکرم وارد شده است که مقرّر داشته بودند کسانی که از قِبَل طوائف و أقوام به عنوان نمایندگی و پیغام به حضورش مشرّف می‌شوند، دارای دو خاصّه باشند: یکی نامشان خوب باشد، و دیگر آنکه زیبا‌چهره و نیکوروی باشند.

ملاّصدرا پس از بحث طویل اثبات می‌کند که: عشق که همان تجاذب أرواح و نفوس باشد یک امر معنوی و روحانی است، و عشقی که مبدأ آن قوای بهیمیّه و شهوت باشد عشق نیست؛ آن عشق معنوی است که سالک را از مراحل مجاز عبور می‌دهد.

و حتّی مثال می‌زند که مجنون چنان غرق در واقعیّت و حقیقت و خالق و

[١]ـ همان مصدر، ص ١٦٩.

[٢]ـ همان مصدر، ص ١٧١.

[٣]ـ الکافی، ج ٦، ص ٤٣٨ ‌به نقل از أمیرمؤمنان علیهالسّلام.

[٤]ـ أمالی طوسی، ص ٣٩٤؛ بحارالأنوار، ج ٦٧، ص ٩.