مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣١٩ - اغلب مِلَل قدیمه سنوات قمری را معمول میداشتند

فرمول جلال برای تطبیق ماه‌های قمری بر شمسی و میلادی

در گاهنامۀ سنۀ ١٣١١، صفحه ٩١ برای تطبیق تاریخ هجری قمری به هجری شمسی و مسیحی گوید:

«من فرمولی وضع کردم و آن را ”فرمول جلال“ نام گذاردم وآن فرمول این است:

= Q , F - Q + m = F , E + O = N

مقادیر مشخّصۀ این حروف در کتاب جلال که مقدار دو ثلث آن به طبع رسیده محفوظ است، و شرح مفصّل آن به زودی در آن کتاب از نظر قارئین گرام می‌گذرد که چگونه هر روز ماه قمری از سال‌های قمری را می‌توانیم با تواریخ دیگر بسنجیم. و عمل آن ساده و سهل است که احتیاج به جدول ندارد و هماره شخص می‌تواند بدان عمل کند و از فرمول فوق، دو فرمول دیگر برای تکمیل حاصل می‌شود.»

[اغلب مِلَل قدیمه سنوات قمری را معمول می‌داشتند]

و در گاهنامه ١٣٠٧ در صفحه ٨١ (که در مجموعه ١٣٠٩ مجلّد شده است) گوید:

«چینیان مقدّم بر تمام ملل بر این علم (هیئت) واقف گشتند، و در ٢٠٠٠ سال قبل از میلاد مسیح علم نجوم در چین به صورت ضبط در‌آمد تا به جائی که استخراج تقاویم کواکب، محاسبه کسوفات، برای علماء چین میسّر شد.

عبور ٢٨ ستاره را به نصف‌النهار تعیین نمودند، و دورۀ حرکت سالیانه شمس را ٣٦٥ روز و ربعی بدست آوردند، و محیط دایره را به ٣٦٥ درجه و ربع قسمت کردند؛ و از این‌رو مقدار حرکت یومیّه آفتاب از مغرب به مشرق، ١ درجه چینی یا ٥٩ دقیقه و ٥٨ ثانیه و کسری، یافتند و به فصول اربعه در فواصل نقاطِ اعتدال و انقلاب، معتقد گشتند.