مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٩٣ - دو خاصیّت نور سرعت بالا و ثبات بالا

٢ـعمومیّت قوّۀ جاذبه.

قوّۀ جاذبه را نیوتن کشف کرد، ولیکن علماء طبیعی بعد از نیوتن بر این عقیده شدند که جسم نمی‌تواند از دور در جسم دیگر اثر کند، خواه جذب باشد یا اثر دیگر.

فرادای گفت: هر جسمی در محیط خود امواجی ایجاد می‌کند که ابتداء دائرۀ آن امواج به قدر محیط جسم است و هرچه دورتر می‌شود وسیعتر می‌گردد و آن امواج را مجموعاً جوّ جاذبی نامند. این امواج مانند سایر امواج نور یا الکتریسیته و غیره پس از پیدا شدن مستقلّ و جدا از جسم است، و اگر جسم معدوم شود یا به جای دیگر منتقل گردد، جوّ جاذبی منتقل نشده و تا زمان کوتاهی باقی می‌ماند.

جوّ جاذبی طبق گفتار نیوتن حاصل ضرب دو جرم، تقسیم بر مجذور مسافت بین آن می‌باشد؛ یعنی اگر جرم جسم[١] دو برابر شود، قوّۀ جاذبه چهار برابر کمتر خواهد شد.

اینشتین جوّ جاذبی را بر اساس گفتار فرادای تحت قاعدۀ نسبیّت درآورد و نیز نتیجه گرفت که هرگاه جرمی در فضا حرکت کند، به خط منحنی که قوسی از دایره هست حرکت می‌کند (مثلاً شعاع نور ستارگان در خط منحنی به زمین می‌رسد)، و روی این اصل نظریّۀ معروف دیگر خود را اظهار داشت که: کوتاه‌ترین فاصله میان دو نقطه فضا، خط منحنی است؛ و به عبارت دیگر خط مستقیم، وجود خارجی ندارد، بلکه فقط وجود ذهنی دارد.»

[دو خاصیّت نور: سرعت بالا و ثبات بالا]

در فصل ١٨ [گوید]:

[١]ـ [ظاهراً مراد «مسافت بین دو جسم» است. (محقّق)]