مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٢٧ - احوال بطلمیوس و نظرات او

مؤلّفین سریانی و یونانی قرن پنجم و ششم مسیحی بدست می‌آید که: بعضی از اعراب مجاور شام و عراق زهره را در زمان ظهور صَباحی پرستش می‌نمودند.»

[سه کتاب نفیس از تاوذوسیوس مهندس نامی یونانی]

در صفحه ١٠٠ از گاهنامۀ ٧ گوید:

«تاوذوسیوس، مهندس نامی یونان است که در قرن اوّل مسیحی می‌زیسته؛ در هندسه ید طولائی داشت و کتاب نفیسی در مثلثات کروی به اسم أُکَرْ[١] از او باقی مانده است ـ که در ترتیب ریاضی قدیم ما بین کتاب اقلیدس و مجسطی تدریس می‌شده ـ و نیز کتاب المساکن و کتاب ایّام و لیالی که هر سه، ترجمه به ألسنۀ مختلفه شده است.

فیلسوفی نیز به این اسم بوده و اغلب اشتباه میان این دو نفر می‌کنند.»

[احوال بطلمیوس و نظرات او]

در صفحه ١٠١ از گاهنامۀ ٧ گوید:

«بطلیموسیا بطلمیوس منجّم یونانی است که به واسطۀ توقّف پدر و خودش در مصر به مصری معروف گشته، و در ١٣٠ مسیحی حیات داشته. بطلمیوس از تحصیل‌کرده‌های مدرسه اسکندریه بوده، و ادارۀ مخصوص برای طول و عرض بلاد تأسیس نمود و خلاصه زحمات ابرخس (هیپارک) را جمع‌آوری نموده و در کتابی که به نام مجسطی معروف است ضبط کرده.

بطلمیوس معتقد به سکون زمین و مرکز بودنش نسبت به تمام عالم بود. شمس و سیّارات را دور مرکز زمین به شکل دائرۀ سایر می‌پنداشت و چون اختلافی در حرکت سیارات دیده بود که موافقت با فرض دایره بودن افلاک نمی‌کرد، ناچار

[١]ـ [اقرب الموارد: أُکَر: جمعِ «أُکْرَة» می‌باشد که لغتی در «الکُرَة» است. (محقّق)]