مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٢٣ - استدلالی متین دربار١٧٢٨ توحید افعالی
مرحوم حاجی سبزواری، اثبات واجب الوجود را بر اساس برهان صِدّیقین ضمن یک بیت آورده است (شرح منظومه، صفحه ١٤٦):
|
«إذا الوجود کان واجبًا فَهُو |
و مع الإمکان قد استَلْزَمَه»[١] |
یعنی اثبات هستی خدا بر اصل خود هستی (اگر وجود، واجب باشد که مطلوب ماست؛ و اگر ممکن باشد حتماً مستلزم وجود واجب خواهد بود).[٢]
[استدلالی متین دربارۀ توحید افعالی]
مرحوم حاجی سبزواری درباره توحید افعالی استدلال متینی را آورده است:
|
«و کیف فعلُنا إلینا فُوِّضا |
و إنّ ذا تفویضَ ذاتِنا اقتَـضَی |
|
|
لکن کما الوجودُ منسوبٌ لنا |
فالفعلُ فعلُ الله و هو فعلُنا»[٣] |
(شرح منظومه (حکمت) صفحه ١٧٩ تا ١٨١)[٤]
* * *
و از لمعات عراقی، لمعه ١٥ وارد است که:
|
آفتابی در هزاران آبگینه، تافته |
||||
|
پس به رنگ هر یکی، تابی عیان انداخته |
||||
|
جمله یک نور است، لیکن رنگهای مختلف |
||||
|
اختلافی در میانِ این و آن انداخته[٥] |
||||
در حقیقت، این معنی همان شعر صاحب بن عبّاد را میرساند که:
[١]ـ شرح المنظومة، ج ٣، ص ٥٠١؛ الله شناسی ج ٢ ص ٢٨٦.
[٢]ـ جنگ ١٣، ص ١١٨.
[٣]ـ شرح المنظومة، ج ٣، ص ٦١٧؛ معاد شناسی ج ٦ ص ٢٢؛ توحید علمی و عینی ص ١٣٧.
[٤]ـ جنگ ١٣، ص ١١٩.
[٥]ـ لمعات عراقی، لمعه ١١.