مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٩٨ - رفع اشکالات و اتّهاماتی از ملاّصدرا

این اخبار را خواسته بودید؛ عرض می‌شود: این خبر دروغ محض است، و افتراء و اتّهامی است که قابل آمرزش نیست، و در موقف عرصات باید جواب دهند.

فخر فلاسفه اسلام مرحوم صدرالمتألّهین (که اصولاً مبنای فلسفه خود را با مشاهدات عرفانی و وجدانی، و تطبیق کامل با شرع و شریعت حضرت محمّدی پایه‌ریزی کرده است، و خود در سیر و سلوک خود همین راه را طیّ کرده و هفت بار پیاده به مکّه معظّمه مشرّف شده و در سفر آخر در راه رحلت کرده است، و در اقامت‌گاه خود در قهستان [کهک] قم هر وقت به مطلب دشواری دچار می‌شده است برای حلّ علمی آن به قم می‌آمده و در کنار قبر حضرت معصومه سلام الله علیها متوسّل می‌شده است تا در همانجا برای او آن مشکله علمی حلّ می‌گردیده است) را به جهت فرار از فلسفۀ عمیق و حکمت متعالیه او (که زنده‌کنندۀ جان‌ها و رشددهندۀ افکار به مبانی حقیقت و آبشخوار شریعت است) به چنین افتراهائی متّهم نمودن گناه غیر قابل غفران است.

ملاّصدرا ـرضوان الله علیهـ در فصل شانزده[١] به اثبات رسانیده است که جمیع موجودات عاشق خداوند متعال هستند، و همگی مشتاق لقای او بوده و در وصول به دار کرامت او رهسپارند.

و در فصل هفده[٢] با بیانی دیگر معنای سریان عشق را در تمام اشیاء مدلّل ساخته است.

و در فصل هجده[٣] به إثبات رسانیده است که گرچه معشوق حقیقی برای جمیع موجودات همان خیر مطلق و جمال أکمل یعنی ذات حضرت واجب الوجود است، الاّ آنکه هر یک از أصناف موجودات معشوق خاصّی دارد که به واسطۀ

[١]ـ الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة العقلیّة، ج ٧، ص ١٤٨.

[٢]ـ همان مصدر، ص ١٥٨.

[٣]ـ همان مصدر، ص ١٦٠.