مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣١٥ - پیدایش و محاسبه تاریخ و ساعت قمری

هجری قمری: در زمان خلافت عمر به پیشنهاد حضرت علی علیهالسّلام تاریخی برای مسلمین وضع شد که مبدأ آن محرّم سالی است که در آن سال پیغمبر اکرم از مکه به مدینه هجرت فرمود (در سال ٦٢٢ مسیحی). و اوّل محرّم آن سال مطابق ١٦ ژوئیه ٦٢٢ موافق تعدیل ژوئن، و ١٩ ژوئیه به تعدیل فعلی گرگواری بوده.

سال‌های این تاریخ قمری است؛ یعنی ٣٥٤ روز و در کبائس ٣٥٥ روز می‌باشد، و مشتمل بر دوازده ماهِ بیست نه یا سی روزه است. ماه‌های آن محرم و صفر ـ الخ، می‌باشد. اوّل هر ماه قمری از رؤیت هلال ماه می‌باشد، ولی برای آنکه ثابت بماند منجّمین از محرّم به ترتیب یک ماه ٣٠ و ماه دیگر ٢٩ روز حساب کرده‌اند، و در سال‌های کبائس ذی‌حجّه را نیز ٣٠ روز گرفته‌اند.

کبائس آن در هر دور سی سال، یازده سال می‌باشد، که آن سال‌های ٢ـ٥ـ٧ـ١٠ـ١٣ـ١٦ـ١٨ـ٢١ـ٢٤ـ٢٦ـ٢٩ [می‌باشد]. و اوّل امسال ١٣٠٨ مطابق ٩ شوال ١٣٤٧ قمری می‌باشد.

این تاریخ مذهبی معمول به عمل مسلمان است، چه اعیاد و ایّام متبرّکۀ اسلام به شهور آن ابتناء دارد. ـانتهی.

اقول: بنابر‌این، هر ماه قمری دقیقاً عبارت است از: ٥/٢٩ = ١٢ ÷ ٣٥٤ یعنی: ١٢ ساعت و ٢٩ روز و چون کسر آن در هر سی سال، ١١ روز اضافه می‌شود، بنابر‌این:

٨

بنابر‌این هر سال قمری ٣٥٤ روز و ٨ ساعت و ٤٨ دقیقه خواهد بود.

و چون: خواهد بود، بنابر‌این هر ماه قمری عبارت است از:

دقیقه و ١٢ ساعت و ٢٩ روز؛ یعنی: ٤٤ دقیقه و ١٢ ساعت و ٢٩ روز.[١]

[١]ـ [ بنابر توضیحات مرحوم علاّمه ـ قدّس الله نفسه ـ مکشوف می‌گردد که در گاهنامه برای * * محاسبۀ سال قمری، طبق نظر منجّمین باید هر ماه دقیقاً ٢٩ روز و ١٢ ساعت باشد تا محاسبۀ سال قمری صحیح شود، حال آنکه با دقّت مشخّص شد هر ماه دقیقاً ٢٩ روز و ١٢ ساعت و ٤٤ دقیقه است و بنابراین هر ماه ٤٤ دقیقه بیشتر است. (محقّق)]