مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٥٨ - ما تُکنّی العرب عن المرأة

«قوله: (وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ)[١] أی مُهورهنّ، واحدتها صَدُقَة. و فیه لغاتٌ: أکثرها فتح الصّاد؛ و الثانیة کسرها و الجمع صُدُق بضمّتین؛ و الثالثة لغة الحجاز و الجمع صَدُقات علی لفظها و قد جائت فی التنزیل؛ و الرابعة لغة بنی تمیم صُدْقَة کغُرْفَة و الجمع صُدُقات کغُرُفات. قال فی المصباح: و صَدْقَة لغة‌ خامسة و جمعها صُدَق مثل قَرْیَة و قُری.» ـ إنتهی.

در مجمع البحرین گوید:

«الصَّدَقَةُ ما اُعِطیَ الغیرُ [به] تبرُّعًا بقصد القربة غیرُ هدیّة، فتدخلُ فیها الزّکاةُ و المنذوراتُ و الکفّارةُ و أمثالُها. و عرّفها بعضُ الفقهاء بالعطیّة المُتبرَّعِ بها من غیر نِصاب للقُرْبة.» ـ انتهی.

و عین عبارت فوق را در معنی صدقه مرحوم شیخ بهاءالدّین در أربعین ضمن حدیث الخامس و العشرون آورده است و دعوی اجماع بلاریب نموده است که صدقات مستحبّی بر سادات حلال است.[٢]

[ما تُکنّی العرب عن المرأة]

در تاج العروس در مادّه «عَتَب» آورده است که:

«و العرب تُکنّی عن المرأة بالعَتَبَة، و النّعلِ، و القارورَةِ، و البیتِ، و الدُّمْیَة، و الغُلّ، و القَیدِ، و الرَیْحانةِ، و القَوصَرَّة، و الشّاة، و النَّعجَة. و منه حدیث إبراهیمَ الخلیل علیهالسّلام: ”غَیِّر عَتَبَةَ بابک“.»[٣]

[١]ـ سوره النّساء (٤) صدر آیه ٤.

[٢]ـ جنگ ٦، ص ١٤٩.

[٣]ـ همان مصدر، ص ١٨٥.