مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٤٧ - راجع به علم شیمی و صنعت کیمیا

بحثی دربارۀ علم کیمیا نموده‌اند، و در صفحه ١٢٧ گوید:

«ابن‌جلجل در طبقات الأطبّاء ‌و الحکماء نوشته است که: محمّدبن زکریّای رازی در صنعت کیمیا تحقیقاتی کرد و چهارده مقاله در علم کیمیا تألیف نمود. و در فهرست تألیفات رازی نام سه کتاب دیده می‌شود که در آنها عقیدۀ یعقوببن اسحاق کندی را مبنی بر بطلان صنعت ردّ کرده است.

بسیاری از بزرگان تصوّف نیز به این کار اشتغال داشته‌اند. نام‌های جابربن حیّان معروف به صوفی، ذوالنّون مصری، جنید بغدادی، محیی‌الدّین بن عربی، شمس تبریزی، جلال‌الدّین رومی، سیّد نعمت ‌الله ولی، و نور علیشاه در این باب زیاد برده می‌شود.»

· و در صفحه ١٢٩ گوید:

«کشف موادّ شیمیائی سنگ جهنّم (نیترات دو ارژان)، سولفات دوفر، سوبلیمه اکال، پطاس، املاح آمونیاک، جوهر شوره، شوره، قلیا (کربنات دوسود)، انتیمون، و دهها موادّ دیگر به وسیلۀ آنان و با همان قرع و انبیق‌ها و دمس و کلس‌ها انجام گرفته، و بر اثر موفّقیّت در کشف همین مواد بوده که ساختن نقره و طلا را امکان‌پذیر می‌دانستند.»

· محمّدبن زکریّای رازی کتابی نوشته است به نام کتابٌ فی أنَّ صَناعةَ الکیمیا إلی الوجوب أقربُ منها إلی الامتناع؛ و مرحوم دکتر محمود نجم‌آبادی در کتابی که در شرح حال و مقام این طبیب نامی جهان تألیف کرده می‌نویسد:

«قدماء فلزّات را قابل زندگانی، تولید مثل، و مرگ می‌دانستند. روی همین اصل [و] همین فکر هم در صدد برآمدند فلزّات را به یکدیگر به خصوص به طلا تبدیل کنند. و این فکر نه تنها نزد مسلمین بوده، بلکه از قدیم از زمان افلاطون به یادگار گذارده شده است.

نتیجه‌ای که از این نظر گرفته شده آنکه محقّقین و شیمیست‌ها در صراط