مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٣٨ - عرض جغرافیائی طهران

شعبۀ اولی در عصر تمدّن شوکت خود را از دست داد و تقریباً از بین رفت و حال آنکه استرنومی هر روز بر عظمت خود می‌افزاید و در ممالک متمدّنه پول‌های گزاف به مصرف رصدخانه‌ها می‌رسانند و علماء نجوم، ممالک خود را تشویق نموده تا بر کشفیّات علمیّه موفّق آیند.

در اینجا نویسنده می‌خواهد دو موضوع را از نظر قارئین گرام بگذراند: یکی آنکه علم احکام نجوم چگونه تدوین شد، و دیگر آنکه به چه دلیل از دنیای متمدّن رخت بر بست و از چه راه این علم مخدوش است.» (پس مفصلاً دربارۀ این دو موضوع شرح می‌دهد، من أراد فلیرجع.)

عرض جغرافیائی طهران

از صفحه ٧٦ الی صفحه ٧٩ از گاهنامه ١١ راجع به یافتن عرض جغرافیائی بلاد، طرق مختلفی را بیان می‌کند و برای طهران عرض‌هائی را که قدماء ذکر کرده‌اند یاد می‌کند و سپس می‌گوید:

«این‌جانب میل داشتم که تدقیقی در عرض طهران بنمایم؛ این بود که روز جمعه ٣٠ آبان ١٣٠٩ (مطابق با ٢٩ جمادی الثانی ١٣٤٩ و ٢١ نوامبر ١٩٣٠) برای ظهر حقیقی میل آفتاب را از جداول لورید ـ که در جلد چهارم اطلاعات سالیانۀ رصدخانه پاریس (منطبعه پاریس ١٨٥٨) است ـ استخراج نموده آن را برای طهران ١٩ درجه و ٤٧ دقیقه و ٣١ ثانیه جنوبی یافتم.

سپس در ظهر حقیقی ـ که به وسیلۀ ساعت آفتابی دقیقی معیّن شده بود ـ درجۀ ارتفاعی آفتاب را در سه مرتبه رصد نموده، غایت ارتفاع در ظهر حقیقی ٣٤ درجه و ٣١ دقیقه و ٥٣ ثانیه به دست آمد (ارتفاع مرئی). خلاصه معلوم شد که عرض بدین رصد، به حساب ژبرنوفایکو بیشتر نزدیک است و آن ٣٥ درجه و ٤١ دقیقه و ٥٩ ثانیه است.