مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٩١ - سرعت نور در مسافتهای دور بسیار محسوس است

سرعت نور ´ ثانیه‌های سال است می‌باشد) و بنابراین طلوع این کوکب مطابق با ٢١ فوریه ١٨٧١ بوده است.

یعنی طلوع ستاره و ٢١ فوریه ١٨٧١ دو حادثی هستند که تواقت داشته‌اند ـ و البتّه این حساب در صورتی است که منظومۀ شمسی ما با آن کوکب و مسافت بین آن دو، ثابت باشد ـ امّا علماء نسبیّت می‌گویند: هیچ‌کدام ثابت نیستند و هر کدام دارای حرکتی است خلاف دیگری، هم در سرعت و هم در جهت. بنابراین نمی‌دانم از وقتی که شعاع ستاره از ستاره جدا شده و به زمین رسیده است سی‌سال بوده یا کمتر و یا بیشتر؛ زیرا اگر در این مدت، زمین و ستاره به هم نزدیک شده باشند کمتر، و اگر دور شده باشند بیشتر است.

لهذا اگر مَلَکی در موقع اوّلین شعاع جداشدۀ از کوکب به زمین بیاید و دارای ساعتی مانند ساعت‌های ما باشد، اگر از او بپرسیم در چه مدت رسیدی؟ خواهد گفت: سی سال، و به حساب نور می‌فهمیم که ٢٩ بلیون بلیون میل[١] را پیموده است؛ ولی اگر بپرسیم: آیا مسافت میان زمین و ستاره همین‌قدر است؟ می‌گوید: نمی‌دانم، چون وقتی من از ستاره جدا شدم نمی‌دانستم زمین کجا بوده و الآن نمی‌دانم ستاره کجاست، آیا به زمین در این مدّت سی‌سال نزدیک شده است و یا دور شده است؟ چون هیچ جرمی در فضا ساکن نیست.

اخترشناسان بدست آورده‌اند که منظومۀ شمسی ما به سرعت ٢٠٠ تا ٤٠٠ میل در ثانیه به سمت مرکز کهکشان در حرکت است و خود کهکشان نیز در حرکت است، بلکه این کهکشان با کهکشان‌های دیگر همه به سرعت‌های مختلف در حرکت هستند؛ لهذا محال است بفهمیم چند سال گذشته است تا نور ستارۀ نواپرساوس به زمین رسیده است. پس حکم کردن به تعیین روز طلوع ستاره و

[١]ـ [ظاهراً ٢٩ میلیون بیلیون صحیح باشد. (محقّق)]