مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٩٠ - سرعت نور در مسافتهای دور بسیار محسوس است

و جهت آن این است که: مردم یا از راه گوش و یا از راه چشم خبر وقوع حوادث را دریافت می‌کنند (از راه گوش مثل امواج صوت، یا امواج الکترومَنیتیک[١] چون بی‌سیم و رادیو)، و سرعت آن همانند نور سیصد هزار کیلومتر در ثانیه است و امواج صوت ٣٣١ متر در ثانیه است (یعنی سرعت نور ٣٠٠ میلیون[٢] بار بیشتر از سرعت صوت است)، و چون زمان، مقدار حرکت است در مسافت، پس بر حسب اختلاف مکانِ مردم، خبر حوادثْ مختلف به آنها می‌رسد.»

[سرعت نور در مسافت‌های دور بسیار محسوس است]

و بعد از ذکر مثالی دربارۀ دو نفر که صدای توپ را می‌شنوند و این مثال به طور واضح، نسبی بودن تواقت و زمان را روشن می‌کند، گوید:

«چون سرعت نور در یک ثانیه، هفت بار و کسری دور زمین را می‌پیماید، لذا در مسافت‌های کوتاه تفاوت آن محسوس نمی‌گردد، ولی در مسافت‌های دور بسیار محسوس است.

مثال زیر [را] در مجلّۀ المقتطف از کتاب نسبیّت به زبان ساده (تألیف تیرینگ نمساوی) ذکر کرده است:

در ٢١ فوریه ١٩٠١ اخترشناسان به علّت نامعلومی ستارۀ تازه‌ای را در مجموعۀ کوکبۀ پرساوس یافتند و نام آن را نواپرسای (یعنی پرساوس تازه) نهادند؛ چون حساب کردند دیدند سی سال نوری گذشته است تا نور آن به زمین رسیده است (یعنی مسافت آن تا زمین ٠٠٠/٠٠٠/٨٠٠/٨١٦/٨٣٩/٢٨ کیلومتر که مساوی

[١]ـ امواج الکترومنیتیک امواجی هستند که دارای خاصیّت الکتریکی وجاذبه، هر دو هستند.

[٢]ـ [نسبت دو سرعت، از تقسیم آن دو حاصل می‌شود؛ یعنی سرعت نور تقسیم بر سرعت صوت، که برابر است با یک میلیون متر بر ثانیه:

٣٠٠٠٠٠٠٠٠ = ١٠٠٠ × ٣٠٠٠٠٠ (سرعت نور: کیلومتر بر ثانیه)

برابر ١٠٠٠٠٠٠ ≃ ٣٣١ ÷ ٣٠٠٠٠٠٠٠٠

ظاهراً در نسخۀ موجود نزد حضرت علاّمه، اشتباهی صورت گرفته است. (محقّق)]