موضع هر چیز را که بخواهیم رصد کنیم و به دست آوریم، البتّه به واسطۀ نور است که در هر ثانیه سیصد هزار کیلومتر مسافت را می‌پیماید. و امواج نور و رادیو در یک ثانیه هفت مرتبه و کسری دور زمین را طی می‌کند.

[مثال زیبای مرحوم علاّمه طهرانی (ره) در اعجاب از کهکشان (ت)]

و البتّه در فاصله‌های کوتاه محاسبۀ آن ارزشی ندارد، ولی در تعیین اجرام سماوی (که دو ـ سه سال نوری طول می‌کشد تا نور از نزدیکترین آنها به ما برسد، و یکصد و هشتاد و چهار هزار سال نوری طول می‌کشد تا نور از یک طرف کهکشان به طرف دیگر برسد) بدیهی است که محاسبۀ مدّت رسیدن نور چه تفاوت عملی در تعیین موضع و شناختن ابعاد آنها ایجاد می‌کند.[١]

[١]ـاقول: و بنابراین چون هشت دقیقه و سیزده ثانیه ("١٣_و´٨) طول می‌کشد تا نور خورشید به زمین برسد، پس ما منظرۀ طلوع آن را پس از این مدّت که طلوع کرده و به این مقدار زمان از افق بالا آمده است می‌بینیم، و منظرۀ غروب آن را نیز پس از این مدت که غروب کرده و در زیر افق پنهان شده است می‌بینیم. و چون نور ماه یک ثانیه و یک‌پنجم ثانیه "١ طول می‌کشد تا به زمین برسد، طلوع آن را این مقدار پس از طلوع، و غروب آن را نیز به این مقدار بعد از غروب آن مشاهده می‌نمائیم.

و بنابراین نور ستارگان دیگری که بعض آنها ٢٤ ساعت نوری طول می‌کشد تا به زمین برسد، بعد از یک دور گردش زمین می‌بینیم، و بعض آنها که یک سال نوری طول می‌کشد، بعد از ٣٦٥ دور گردش زمین به دور خود مشاهده می‌کنیم.

چه بسیار از ستارگانی که مبدأ طلوعشان روز بوده و چون نور آنها به زمین برسد شب است، و چه بسیار از ستارگانی که مبدأ طلوعشان شب بوده و چون نورشان به زمین می‌رسد روز است.

و قس عمّا مثّلنا و بیّنّا امثالًا تعرف عجبًا فی نظام العالم، و لن تخرج من عجبک إلی یوم القیامة؛ فسبحان الله ما انشأها ونوّرها (فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِنْ فُطُورٍ * ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ).*

سیّد محمّد حسین الحسینی الطهرانی

*ـ سوره الملک (٦٧) ذیل آیه ٣ و آیه ٤.