مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٦٦ - بحثی در ماد&#١٧٢٨ نخستین و مبدأ عالم

در ثانیه در حدود مابِین سیصد و چهارصد تریلیون موج دارد؛ و نور بنفش که آخرین درجات نور است که به چشم می‌بینیم در حدود هفتصد تریلیون بار در ثانیه در اهتزاز است. امواج پائین‌تر از نور سرخ و بالاتر از صوت را، حسّی نداریم که ادراک نمائیم؛ بلی امواج بالاتر از نور بنفش نیز به چشم ادراک نمی‌گردد ولی در شیشۀ عکّاسی اثر می‌کند، تا آنکه تموّجات به حدّی شدید و سریع می‌شود که اشعۀ رونتگن به وجود می‌آید که در داخل اجسام نفوذ کرده و به وسیلۀ آن از اندرون بدن عکس برمی‌دارند.

پس معلوم شد: صوت که به گوش شنیده می‌شود، و نور که به چشم دیده می‌شود، هر دو حرکت و اهتزازی هستند که اوّلی در هوا و دوّمی در مادّه پدید می‌آید؛[١] فقط در سرعت، و زیاد و کمی امواج با یکدیگر مختلف‌اند.

و ضمناً دانسته شد که قابلیّت ارتجاع و اهتزاز اجسام، مختلف است؛ بعضی اجسام در ثانیه بیش از ١٥ تا ٣٠ هزار بار تکان نمی‌خورد ولی بعضی موادّ قابل است که ٢٨٨ کاتریلیون بار یا بیشتر در ثانیه تکان بخورد ... .

از اینجا باید دانست که هوا و آب و فلزّات و هر جسم دیگری از قبیل گیاه و حیوان و غیره، همگی عبارت از حرکت و امواجی هستند که در سرعت با یکدیگر اختلاف دارند؛ بعضی از امواج مزبور را ما ادراک می‌کنیم و بسیاری از آنها را حسّی نداریم که دریابیم.

مبدأ و اصل تمام این موجودات حرکت است: حرکت به درجۀ مخصوصی رسیده و در گوش ما به صورت آواز محسوس گردیده است، به درجۀ دیگری که رسیده، در چشم ما به صورت نور و رنگ جلوه‌گر شده است، همان حرکت شدیدتر شده و برای ما به صورت گاز ظاهر گشته، باز شدیدتر شده و در نظر ما صورت مایع

[١]ـ در نور نظریۀ دیگری نیز هست که آن را عبارت از ذرّاتی می‌دانند که از جرم نورانی متشعشع می‌شود.