جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٦٩ - غزل ٢٦٣ هر كه شد محرم دل در حرم يار بماند

«وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»[١]: (و از روح خود در او دميدم.- همچنين: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ»[٢]: (سپس او را خلقتى ديگر پديد آورديم- بشر خاكى، خود را در مقام قرب وصل جانان مشاهده خواهد كرد.

و چون به خود آشنا شد، به همه موجودات آشنا خواهد شد؛ كه:

١٩٩٦

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ، فَقَدِ انْتَهى إِلى غايَةِ كُلِّ مَعْرِفَةٍ وَعِلْمٍ.»

[٣]: (هركس حقيقتِ خود را شناخت، به نهايت شناخت و علم دست يافته.- نيز:

١٩٩٧

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ، فَهُوَ لِغَيْرِهِ أَعْرَفُ.»

[٤]: (هركس نفس خويش را شناخت، شناختش به غير خود بيشتر خواهد بود.).

و بر عكس، اگر كسى به خود آشنا نشد، به همه چيز جاهل است؛ كه:

١٩٩٨

«مَنْ جَهِلَ نَفْسَهُ، كانَ بِغَيْرِ نَفْسِهِ أَجْهَلُ.»

[٥]: (هركس به نَفْس خود جاهل باشد، به غير آن نادانتر خواهد بود.- نيز:

١٩٩٩

«لا تَجْهَلْ نَفْسَكَ؛ فَإِنَّ الجاهِلَ مَعْرِفَةَ نَفْسِهِ، جاهِلٌ بِكُلِّ شَىْ‌ءٍ.»

[٦]: (به نفس خويش جاهل مباش، كه هركس به نَفْسش جاهل شد، به هر چيزى نادان و جاهل خواهد بود.) در جايى مى گويد:

[١] - حجر: ٢٩.

[٢] - مؤمنون: ١٤.

[٣] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب معرفة النّفس، ص ٣٨٧.

[٤] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب معرفة النّفس، ص ٣٨٧.

[٥] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب معرفة النّفس، ص ٣٨٧.

[٦] - غرر و درر موضوعى، باب النفس، ص ٣٩٢.

[٧] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٠٥، ص ١٧١.