جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٤٨ - غزل ٢٩١ اى خرم از فروغ رخت لاله زار عمر

معشوقا! عمرى كه توام يار نباشى و ديدارت در آن نباشد، كجا توان بشمارِ عمرش در آورد؟ عمر و حياتم تويى و من اگر زنده‌ام، به تو زنده‌ام. چون توام يار نباشى، از زندگى مرا چه بهره اى است؟ در جايى مى گويد:

اى دوست! مرا باكى نيست كه از خويشم بگيرى و در خود فانى سازى؛ زيرا عمر براى اين است كه بنده از خود بيرون شود و آب حيات ابدى از لب جانان بياشامد و به دوست باقى گردد و به جز او توجّه نداشته باشد.

و يا مى خواهد بگويد: مرا چه كار با عمرى كه حاصل آن ديدار تو نباشد؟ زندگى نكردن در اين عالم از محروميّت مشاهده معشوق بهتر است.

علّت آنكه من هر روز و هر ساعت، عمر خويش در پى هوايى و هوسى بسر مى‌برم، آن است كه زمام عمر را حوادث و پيش آمدها از دست من گرفته و به هر سو مى‌كشند. كنايه از اينكه: محبوبا! تو بيا، تا رشته عمرم با آمدنت، به كف آيد و از ديدارت بهره‌مند گردم؛ كه:

٢١٦٧

«إِلهى! وَقَدْ أَفْنَيْتُ عُمْرى فى شِرَّةِ [شَرَهِ‌] السَّهْوِ عَنْكَ، وَأَبْلَيْتُ‌

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٦٤، ص ٢٧٣.