جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٨٦ - غزل ٢٦٥ هر آنكه جانب اهل وفا نگهدارد

آرى، سالك را شايسته آن است اسرار الهى را كه در طىّ طريق بدست آورده، تنها با دوست در ميان بگذارد و با نااهلان فاش نسازد؛ و آنچه در ميان وى و معشوقش رفته، از بى‌وفاييهايش كه عين وفاست، براى كسى جز او آشكار نسازد؛ كه: «إِنَّما أَشْكُوا بَثِّي وَ حُزْنِي إِلَى اللَّهِ»[١]: (شكوه غم سخت و اندوهم را تنها به نزد خدا مى برم.).

خواجه هم مى خواهد بگويد: آنچه ميان من و دوست رفته، از اسرار و مكاشفات و فتوحات، و يا ناراحتيهايى كه از هجرانش كشيده‌ام، جز به دوست نخواهم گفت؛ زيرا آشنا سخن آشنا نگهدارد؛ كه:

٢٠٢٠

«سِرُّكَ سُرُورُكَ إِنْ كَتَمْتَهُ، وَإِنْ أَذَعْتَهُ كانَ ثُبُورَكَ.»

[٢]: (رازت مايه شادمانى توست، اگر كتمانش نمايى. و اگر فاش كردى موجب هلاكت و نابودى تو خواهد شد.)

خلاصه آنكه: هرچه دارم (كه به خود ندارم و به او دارم) به فداى آن يارى باد كه به بندگان ضعيف و جاهل خود كه رشته عبوديّت را گسسته، و يا عهد ازلى را از ياد برده و مى برند، نگاه نمى كند و همواره ايشان را با «أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ؟!»[٤]: (آيا من پروردگار شما نيستم؟!) به خود دعوت كرده و مى كند. آنان كه از غفلتها رسته‌اند، «بَلى‌، شَهِدْنا»[٥]: (بله، گواهى مى دهيم.) مى‌گويند و همواره از مشاهده جمال او بهره‌مند مى شوند، و آنان كه غافلند عمرى را در محروميّت از ديدارش بسر مى برند ..

[١] - يوسف: ٨٦.

[٢] - غرر و درر موضوعى، باب السرّ، ص ١٥٨.

[٣] - ظاهراً اين بيت به حسب معنى و مناسبت بايد پس از بيت دوم واقع مى شد.

[٤] ( ٤، ٥) اعراف: ١٧٢.

[٥] ( ٤، ٥) اعراف: ١٧٢.