جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٦٤ - غزل ٢٦٢ واعظان كاين جلوه در محراب و منبر مى كنند

دوست مى نمايند و ظاهر و باطن خويش را به ياد او نمى گذارند، آن است كه ميان معشوق و محبوب يكتاى در جمال و كمال، و غير او فرق نگذاشته‌اند، و هوسهايشان ايشان را چنان تاريك نموده، كه نمى توانند ميان گوهر و خرمهره فرق بگذارند، و نمى توانند بفهمند كه اگر عالم و مظاهر، دلربا مى باشد، جمال و كمال اوست كه به آنها دلربائى عطا كرده. ناچار بايد دل را بدو داد نه به غير او؛ كه:

١٩٨٧

«مَنْ أَغْبَنُ مِمَّنْ باعَ اللَّهَ سُبْحانَهُ بِغَيْرِهِ؟!»

[١]: (چه كسى زيان برده و گول خورده‌تر، از كسى است كه خداوند سبحان را به غير او فروخته باشد؟!- همچنين:

١٩٨٨

«مَنِ انْقَطَعَ إِلى غَيْرِ اللَّهِ، شَقِىَ وَتَعنّى‌.»

[٢]: (هركس از خدا بريده و به غيرش بپيوندد، بدبخت شده و خود را به زحمت انداخته است.- نيز:

١٩٨٩

«ضاعَ مَنْ كانَ لَهُ مَقْصَدٌ غَيْرَ اللَّهِ.»

[٣]: (نابود شد كسى كه مقصدش غير خدا باشد.)

آرى؛ بشر و انسان كامل، ميخانه عشق و مظهر تجلّى تام حضرت معشوق مى‌باشد؛ كه: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها»[٤]: (و به آدم همه اسماء را آموخت.- دوست وى را به دست جمال و جلال و اسماء و صفات خود پرورش داده و آفريده؛ كه:

«فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها»[٥]: (سرشت خدايى كه همه مردم را بر آن آفريد- نيز: «إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ، فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي ...»[٦]: (همانا من بشر را از گل مى آفرينم، پس هنگامى كه او را پرداخته و از روح خود در آن دميدم ...- به شيطان فرموده: «ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ؟!»[٧]: (و چه چيزى از سجده كردن براى.

[١] ( ١، ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.

[٢] ( ١، ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.

[٣] ( ١، ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.

[٤] - بقره: ٣١.

[٥] - روم: ٣٠.

[٦] - ص: ٧١ و ٧٢.

[٧] - ص: ٧٥.