جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١١١ - غزل ٢٥٤ مژده اى دل كه دگر باد صبا باز آمد

٢٠٢٩

إِلى‌ رَفيعِ الدَّرَجاتِ.»

[١]: (معبودا! مرا [ما را] از برگزيدگان و نيكان قرار ده، و مرا [ما را] به صالحان و شايستگان كه به اخلاق و صفات پسنديده سبقت جسته، و به سوى خيرات شتافته، و به اعمال پايدار و شايسته پرداخته، و براى نيل به درجات بلند مى كوشند، ملحق نما.)

اگرچه بندگان عهد عبوديّت را شكستند و به فرمان خدا گوش فرا ندادند كه:

«أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ وَ أَنِ اعْبُدُونِي، هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ»[٢]: (اى فرزندان آدم! آيا با شما پيمان نبستم كه شيطان را نپرستيد، كه بدرستى او دشمن آشكار شماست، و مرا بپرستيد، كه اين راه راست و صراط مستقيم مى‌باشد.- خواجه هم در اين امر گنهكار گشت؛ ولى دوست با لطف و عنايتى كه همواره به ما بندگان داشته و دارد، از دَرِ صلح و آشتى در آمد و به صراط مستقيمِ عبوديّتش پذيرفت.

و ممكن است منظور خواجه از اين بيت، يادآورى جريان عهد شكنى حضرت آدم ٧ كه: «وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى‌ آدَمَ مِنْ قَبْلُ، فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً»[٣]: (و بدرستى كه پيش از اين با آدم عهد و پيمان بستيم، ولى او فراموش نمود و عزم و تصميم جدّيى در او نيافتيم.- نيز توبه آن حضرت و برگزيده شدنش باشد؛ كه: «ثُمَّ اجْتَباهُ رَبُّهُ، فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى‌»[٤]: (سپس پروردگارش او را برگزيد، و در نتيجه، به او رجوع نموده و توبه‌اش را پذيرفته و هدايت نمود.).

[١] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٤٧.

[٢] - يس: ٦٠ و ٦١.

[٣] - طه: ١١٥.

[٤] - طه: ١٢٢.