و هم چنان كه نيروى نباتى و اعضاء و جوارح انسانى پيوسته در حركت و تحول و زوال است نياز به صرف غذاى مادى دارد كه بصورت خون و اعضاء و جوارح در آيد و قوام زندگى و اعتدال مزاجى بدن و اعضاء و جوارح انتظام يابد.

بهمين قياس براى نيروى ادراكى حياتى ابدى لطيفه الهى نيز دو سنخ عوارض خواهد بود يكى صحت ديگرى مرض قلبى و درونى هم چنان كه آيه كريمه فرمود إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ‌ و يا مرض و بيمارى روحى و روانى مانند آيه كريمه‌ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ‌ و بيمارى و ضلالت روح و روان همانا موت و جهل و نادانى و رذالت خلقى پليدى روانى است.

غذا و طعام هر نيرو اى از سنخ آن نيرو و عضو خواهد بود غذاى اعضاء جوارح بدن از قبيل مواد غذائى نباتى و غيره كه بصورت ما يتحلل خواهد درآمد.

و غذاى نيروى روحى و لطيفه الهى از قبيل عقايد صحيحة و فضايل خلقى و اطاعت عملى و جوارحى خواهد بود چه آنكه غذاى عضو مادى به مادى و غذاى نيروى روحى و روانى غذاى معنوى و معارف و غذاى عقل حقايق و كليات و بدين وسايل از مرتبه عقل بالقوة به عقل بالفعل و مستفاد و از نقص بحد كمال و تمام خلقت برسد بديهى است كمال عقل بتعليم و آموختن معالم دينى و كليات عقل و علوم حقيقى و فضايل خلقى و تصورات علمى خواهد بود.

و ظاهر از آيه كريمة فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ‌ مراد نظر به غذاى روحى و روانى و معالم و فضايل و امور ادراك و عقلى و معارف الهى دارد بعبارت ديگر مراد انسان بما هو روح مجرد و نيروى نطقى الهى است و توجه بجنبه بشريت و بدن و جوارح و غذاى آن ندارد زيرا آنها امور مادى است و جنبه نباتى و حيوانى محض است و آيه مبنى بر تأكيد بآنست كه بشر بايد كمال مراقبت را در باره آموزشهاى علمى و اعتقادى و اخلاقى خود بنمايد كه حقيقت انسانى همان معلومات و اعتقادات و صفات خلقى و اعمال جوارحى او است از اين نظر مراد طعام علمى و اعتقادات‌