نخواهد بود كه مطالب آن عادى و معارفى كه همه طبقات و اقشار مردم كه بان الواح نظر افكنند مورد فهم آنان قرار خواهد گرفت با توجه باينكه چند سال پس از رسالت و اعزام موسى عليه السّلام بوده كه تورية در كوه طور بوى نازل شد باستناد گواهى گروهى از بنى اسرائيل.

و جمله روايت‌

(لقد ختم اللَّه بكتابكم الكتب)

جمله موجز و كوتاهى است كه قرآن كريم مانند ساير كتابهاى آسمانى نيست كه بهيئت كتاب و الواح و دسته جمعى بر رسول صادع صلّى اللَّه عليه و آله نازل شده باشد بلكه از هر لحاظ كاملتر است نظر باينكه هر يك از كتابهاى آسمانى بمنظور تعليم و ارشاد و برنامه مكتب توحيد است داراى مراتب نازل از معارف و درجاتى است كه از آن تعبير مى‌شود بدبستان و كودكستان و دبيرستان و همه در محور توحيد و اخلاق و معارف دور ميزند و برنامه علمى و تربيتى است كه همه طبقات در آنها شركت دارند و اختصاص به گروهى و يا برسول ندارد.

ولى قرآن كريم كتاب آسمانى است كه خاتمه همه تعليمات الهى است كه بتدريج آيات كريمه بهيئت كلام بر قلب و روح قدس رسول صادع صلّى اللَّه عليه و آله القاء و حقايق و اسرار آن بطور موهبت وجودى و روانى افاضه شده است و برنامه معارف و تعليمات عاليه است كه عالى‌تر از آن تصور نميرود از نظر اينكه نور حقيقى و حايز درجات بى‌نهايت تعليمى و تشريعى و كتاب آسمانى و يا كلام مقام ربوبى زياده بر اين از ظرفيت امكانى خارج است.

بالاخره يگانه مسطوره برنامه تعليمى و تربيتى سلسله بشرى است كه فوق بر آن تصور نميرود و ختام كتابهاى آسمانى و عالى‌ترين تعليمات الهى است و مظهر صفت ربوبى و هدايت بطور اطلاق بشرى است و از هر لحاظ قرآن كريم امتياز از ساير كتابهاى آسمانى دارد.

١- كلام مقام ربوبى است كه توسط امين وحى جبرئيل عليه السّلام بر قلب رسول‌