نظر اينكه ممكن است مبدء عقلى در عالم ابداع و بدايت از درجات عاليه و قدسيه باشد و لا محاله بر حسب رجوع نيز در اثر كسب فضيلت داراى مقامات عاليه قدسيه خواهند بود.

همچنان كه انوار قدسيه رسول صلّى اللَّه عليه و آله و اوصياء طاهرين عليهم السّلام بر حقيقت فطرت ذاتى و موهوبى مقرب و سابق بر همه موجودات هستند، همچنان كه فرمود:

(نحن السابقون الاولون)

و منافات ندارد كه بر حسب جريان و نظام طبع متأخر باشند، از همه رسولان و انبياء از نظر اينكه فضيلت ايمان سبب مى‌شود كه زمان وساطت تعليمى و تشريعى آنان متأخر باشد، همچنان كه تشريع دين اسلام و نزول آيات كريمه قرآنى در آخر الزمان بايد باشد كه همه رسولان كتابهاى آسمانى دوره اعتبار آنها پايان يافته و مورد نسخ قرار گرفته باشد و دوره تعليمات دبستانى و ابتدائى دبيرستانى بشرى پايان يافته باشد.

بديهى است نتيجه و محصول متأخر از مقدمات خواهد بود و از نظر اينكه رسول صادع و اوصياء طاهرين عليهم السّلام بر حسب خلقت و قرب و تشبه صفاتى سبقت وجودى بخيرات الهى دارند در مقام اقرار و پاسخ بخطاب مقام ربوبى نيز سبقت خواهد داشت و اين است معناى اينكه‌

(حمل اللَّه علمه و دينه عليهم)

و اشرق عليهم من نوره و نيز برحسب آيه كريمه‌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ‌ در همه عوالم اين چنين هستند.

قوله‌ فقالوا: انت ربنا فحملهم العلم و الدين:

بيان آنست كه از نظر سبقت وجودى كه حق سبحانه به آنان موهبت فرموده و آنان را سابق بر حسب وجود و نورانيت و قرب بحريم كبريائى و بصفات قدس ربوبى معرفى فرموده لازم اين چنين موهبت وجودى نيز سبقت در اقرار بعبوديت و وحدانيت مقام ربوبى است و لازم اين دو نعمت و موهبت آنست كه حق تعالى و تقدس بطور جعل بسيط بهر يك از آنان علم و احاطه و معارف و اسماء و صفات‌